Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή με συστηματικές επιδράσεις. Επηρεάζει τα περισσότερα συστήματα και όργανα (το περιφερικό και κεντρικό νευρικό σύστημα, τον εγκέφαλο, τους οφθαλμούς, το ήπαρ, το δέρμα, το ουροποιητικό σύστημα κ.ά.).1 Ειδικότερα η σχέση καρδιάς-καρδιαγγειακού συστήματος και ΣΔ είναι καλά τεκμηριωμένη. Οι περισσότερο σημαντικές, μάλιστα, επιπλοκές του ΣΔ είναι αυτές από το καρδιαγγειακό σύστημα όπως αρτηριοσκλήρυνση, επιταχυνόμενη αθηρωμάτωση-αθηροσκλήρωση, νόσος των καρωτίδων, περιφερική αγγειοπάθεια, μικροαγγειοπάθεια, στεφανιαία νόσος και καρδιακή ανεπάρκεια. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι οι περισσότεροι θάνατοι στους πάσχοντες από ΣΔ οφείλονται σε επιπλοκές από το καρδιαγγειακό.2

Ο ρόλος της φυσικής δραστηριότητας στην προστασία του καρδιαγγειακού συστήματος είναι σημαντικός. Η συστηματική άσκηση δρα ευεργετικά σε όλους σχεδόν τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, ΣΔ), βελτιώνει το αίσθημα υγείας, την ευεξία, τη λειτουργική ικανότητα -την ικανότητα δηλαδή των ατόμων να εκτελούν τις δραστηριότητές τους- και τη διανοητική εγρήγορση. Επιπρόσθετα, τα συστηματικώς ασκούμενα άτομα έχουν λιγότερες πιθανότητες να νοσήσουν είτε από καρδιαγγειακά είτε από άλλα νοσήματα.2 Τα παραπάνω ισχύουν ακόμα περισσότερο σε άτομα με ΣΔ. Η συστηματική άσκηση είτε αερόβια (βάδισμα, τρέξιμο, ποδήλατο) είτε άσκηση αντίστασης (βάρη, έλξεις κ.ά.) είτε μικτά είδη άσκησης βελτιώνουν τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, των λιπιδίων, του σωματικού βάρους και βέβαια τον έλεγχο της γλυκόζης αίματος και τη δράση της ινσουλίνης.3,4 Πόση όμως άσκηση είναι απαραίτητη για να έχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα στον ΣΔ και το καρδιαγγειακό σύστημα; Το βέλτιστο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται όταν ασκούμαστε τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας (και ιδανικά για τα άτομα με ΣΔ καθημερινά) φθάνοντας τα 150 τουλάχιστον λεπτά μέτριας έντασης άσκησης την εβδομάδα. Το τι βέβαια σημαίνει «άσκηση μέτριας έντασης» είναι συχνά δύσκολο να οριστεί και επηρεάζεται από την ηλικία, τη φυσική κατάσταση, την καρδιακή συχνότητα ηρεμίας κ.ά. 

Ο ασφαλέστερος τρόπος είναι να υπολογιστεί μετά από καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κόπωσης που μας δίνει στοιχεία για τη μέγιστη κατανάλωση οξυγόνου (ή πιο απλά τη «μέγιστη αντοχή» μας). Καθώς όμως συχνά είναι δύσκολο να προχωρήσουμε σε καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κόπωσης σε όλους τους ασκούμενους, για τους περισσότερους ισχύει ότι μέτριας έντασης άσκηση είναι αυτή που επιτυγχάνεται όταν η καρδιακή συχνότητα (οι παλμοί μας ή οι σφύξεις που μετράμε) φθάσουν περίπου στο 65% της μέγιστης προβλεπόμενης συχνότητας που υπολογίζεται, αν από το 220 αφαιρέσουμε τα έτη της ηλικίας μας. Έτσι για άτομο 70 ετών μπορούμε να πούμε ότι ασκείται με μέτριας έντασης άσκηση αν η καρδιακή του συχνότητα φθάνει τους (220-70) χ 65% = 98 παλμούς/λεπτό.5,6 Ένα άλλο βέβαια σημαντικό ερώτημα που τίθεται είναι τι πρέπει κάποιος να προσέξει πριν ξεκινήσει τη συστηματική άσκηση και ποιος ο ρόλος του καρδιολογικού ελέγχου πριν από την έναρξη συστηματικής άσκησης. Ο προ-αθλητικός καρδιολογικός έλεγχος σκοπό έχει να αποκαλύψει παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να επιδεινωθούν από την άσκηση ή και να οδηγήσουν στον λεγόμενο αιφνίδιο καρδιακό θάνατο. Ο έλεγχος

Ο ρόλος της φυσικής δραστηριότητας στην προστασία του καρδιαγγειακού συστήματος αυτός είναι υποχρεωτικό να γίνεται κάθε χρόνο στους αθλητές. Είναι επίσης απαραίτητος στους συστηματικά αθλούμενους και ειδικότερα σε όσους δεν είχαν προηγουμένως δραστηριότητες και θέλουν να αρχίσουν να αθλούνται. Αν μάλιστα τα άτομα αυτά παρουσιάζουν και παράγοντες κινδύνου όπως υπέρταση, κάπνισμα, παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία, καθιστική ζωή και ειδικά αν έχουν ΣΔ, ο καρδιολογικός έλεγχος πρέπει να είναι πιο ενδελεχής. Ο προ-αθλητικός έλεγχος εξατομικεύεται βέβαια ανάλογα με την περίπτωση και το ιστορικό του εξεταζόμενου. Σε νεαρούς αθλούμενους ο προ-αθλητικός έλεγχος στοχεύει κυρίως στην αποκάλυψη μυοκαρδιοπαθειών και αρρυθμιογόνων ηλεκτρικών συνδρόμων. 

Σε άτομα άνω των 35 ετών και ιδιαίτερα αν παρουσιάζουν παράγοντες κινδύνου όπως ο ΣΔ, η στεφανιαία νόσος είναι η κύρια αιτία αιφνίδιου καρδιακού θανάτου. Ο έλεγχος αυτός πρέπει να περιλαμβάνει το ιστορικό και την κλινική εξέταση που σκοπό έχει να αποκαλύψει σημεία και συμπτώματα τα οποία μπορεί να σχετίζονται με την ύπαρξη στεφανιαίας νόσου και θα οδηγήσουν σε περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα μπορεί επίσης να αναδείξει διαταραχές που χρήζουν περαιτέρω αξιολόγησης ενώ η υπέρταση χρήζει προσεκτικής ρύθμισης και παρακολούθησης σε άτομα που σκοπεύουν να αρχίσουν να αθλούνται. 

Ακόμα και αν ο ανωτέρω έλεγχος δεν αναδείξει παθολογικά ευρήματα οι ασθενείς με ΣΔ είναι συνήθως υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου για καρδιαγγειακά συμβάματα και θα πρέπει να αξιολογούνται με κάποια δοκιμασία ισχαιμίας (δοκιμασία κόπωσης, δυναμική υπερηχοκαρδιογραφία, σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου ή αξονική στεφανιογραφία ανάλογα με τις ενδείξεις και τη διαθεσιμότητα) ειδικά αν πρόκειται να συμμετάσχουν σε αθλητικές δραστηριότητες και άσκηση υψηλής έντασης. Οι ασθενείς με ΣΔ εμφανίζουν επίσης μειωμένη ανοχή στην άσκηση και αναλόγως των συμπτωμάτων τους η υπερηχοκαρδιογραφική εκτίμηση της συστολικής και διαστολικής λειτουργίας της αριστερής κοιλίας μπορεί να φανεί χρήσιμη. 

Σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ασυμπτωματικά άτομα με ΣΔ και μετά καρδιολογικό έλεγχο και απουσία ευρημάτων σε έλεγχο για ισχαιμία μπορούν να συμμετάσχουν σε όλες τις αθλητικές δραστηριότητες λαμβάνοντας όμως υπόψη ότι μπορεί να προκληθεί υπογλυκαιμία κατά την άσκηση αν δε λαμβάνουν τις απαραίτητες θερμίδες.