Η φροντίδα των ματιών στον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1
Εισαγωγή
Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι ένα ιατρικό θέμα που απασχολεί μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού όλου του ηλικιακού φάσματος. Εκτιμάται ότι προσβάλλει 246 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και το 2030 ο αριθμός των ασθενών θα υπερβεί τα 552 εκατομμύρια. Γι’ αυτό ενοχοποιούνται η αύξηση του πληθυσμού, η γήρανση, η αστικοποίηση, η αύξηση της παχυσαρκίας και η καθιστική ζωή. Ο ΣΔ αποτελεί μια συστηματική πάθηση που προσβάλλει τα μικρά και τα μεγάλα αγγεία του σώματος. Διακρίνεται σε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 (ινσουλινοεξαρτώμενο) και τύπου 2 (μη ινσουλινοεξαρτώμενο).
Επιπτώσεις του ΣΔ στους οφθαλμούς
Στο παρόν άρθρο θα εστιάσουμε στις οφθαλμικές επιπλοκές αυτού. Τονίζεται ότι είναι η πιο συχνή αιτία μείωσης της όρασης και τύφλωσης στον εργαζόμενο πληθυσμό και ο λόγος είναι η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
Τι είναι ο αμφιβληστροειδής
Ο αμφιβληστροειδής είναι ο νεύρινος χιτώνας στο εσωτερικό του οφθαλμού που εξυπηρετεί τη μετατροπή των φωτεινών ερεθισμάτων σε νευρικά σήματα τα οποία αποστέλλονται στον εγκέφαλο. Καθώς ο ΣΔ προκαλεί γενικευμένη μικροαγγειοπάθεια, τα αμφιβληστροειδικά αγγεία μπορεί και αυτά να πάσχουν με αποτέλεσμα τη δομική και λειτουργική αμφιβληστροειδική διαταραχή, είτε με τη μορφή της διαβητικής ωχροπάθειας, που είναι και η κύρια αιτία σοβαρής απώλειας όρασης, είτε με τη μορφή της παραγωγικής αμφιβληστροειδοπάθειας.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο αμφιβληστροειδοπάθειας
Οι παράγοντες κινδύνου εμφάνισης διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας περιλαμβάνουν τη διάρκεια της πάθησης, το επίπεδο γλυκαιμικού ελέγχου, τη συνύπαρξη υπέρτασης και υπερλιπιδαιμίας, τη νεφροπάθεια, την κύηση και πιθανόν το οφθαλμικό χειρουργείο. Επιπλέον, ο κίνδυνος εμφανίζεται διαφορετικός, ανάλογα με τον τύπο του ΣΔ. Στον ΣΔ τύπου 1, η αμφιβληστροειδοπάθεια είναι σπάνια στη διάγνωση αλλά παρούσα σε ποσοστό πάνω από 90% μετά τα 5 έτη. Στον ΣΔ τύπου 2, είναι παρούσα στο 20% κατά τη διάγνωση και φτάνει στο 60% μετά τα 5 έτη.
Άλλες επιπτώσεις του ΣΔ στους οφθαλμούς
Ο κατάλογος των επιπτώσεων του ΣΔ στον οφθαλμό είναι μακρύς και περιλαμβάνει τον καταρράκτη που μπορεί να εμφανιστεί σε νεότερη ηλικία και να εξελιχθεί ταχύτερα, την ξηροφθαλμία, τις διαταραχές διάθλασης, τη μειωμένη αισθητικότητα του κερατοειδούς χιτώνα με κίνδυνο επαναλαμβανόμενων τραυματισμών αυτού. Στις πιο σοβαρές επιπλοκές συγκαταλέγονται το νεοαγγειακό γλαύκωμα, η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, η πρόσθια ισχαιμική οπτικοπάθεια και το σύνδρομο οφθαλμικής ισχαιμίας (ιδιαίτερα στον τύπου 2), η φλεγμονή των κόγχων και οι παραλύσεις κρανιακών νεύρων.
Απαραίτητη η επίσκεψη στον οφθαλμίατρο
Προκύπτει λοιπόν απόλυτα αναγκαία η εκτίμηση και η παρακολούθηση του διαβητικού ασθενούς και από τον οφθαλμίατρο. Αυτονόητη επί υπάρξεως συμπτωμάτων όπως σταδιακή απώλεια όρασης, μυοψίες, απώλεια τμήματος του οπτικού πεδίου, διπλωπία. Πρέπει όμως και οι ασυμπτωματικοί ασθενείς να εξετάζονται γιατί μπορεί να βρίσκονται στα αρχικά στάδια της αμφιβληστροειδοπάθειας.
Ο οφθαλμίατρος ελέγχει την οπτική οξύτητα, εκτιμά την ενδοφθάλμια πίεση και το πρόσθιο ημιμόριο στη σχισμοειδή λυχνία και βυθοσκοπεί κατόπιν μυδρίασης, δηλαδή εξετάζει στο εσωτερικό του ματιού τον αμφιβληστροειδή και το οπτικό νεύρο. Επί ενδείξεων συστήνει ειδικές εξετάσεις όπως η φλουοραγγειογραφία, η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT) και η OCT αγγειογραφία.
Πόσο συχνά πρέπει να γίνεται η βυθοσκόπηση;
Η απάντηση είναι ανάλογα με το στάδιο της αμφιβληστροειδοπάθειας.
Όταν δεν υπάρχει αμφιβληστροειδοπάθεια ή αυτή είναι ήπια ο έλεγχος είναι ετήσιος. Όταν είναι στο προπαραγωγικό ή στο παραγωγικό στάδιο ή υπάρχει ωχροπάθεια το διάστημα παρακολούθησης προσαρμόζεται πιο συχνά ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάστασης. Επίσης ενδείκνυται η λήψη φωτογραφιών του βυθού για την παρακολούθηση της εξέλιξης της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας.
Αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου
Ο αλγόριθμος της προσέγγισης του διαβητικού οφθαλμού περιλαμβάνει την εκτίμηση των παραγόντων κινδύνου με ιδιαίτερη έμφαση σε αυτούς που επιδέχονται βελτίωση. Αρχικά συστήνεται καλός γλυκαιμικός έλεγχος με εξατομικευμένο στόχο, συνήθως HbA1c 6,5-7,5%. Επίσης τακτικός έλεγχος της αρτηριακής πίεσης με επιθυμητά επίπεδα κάτω από 140 mmHg/90 mmHg και της χοληστερόλης-λιπιδίων.
Στα γενικότερα μέτρα αλλαγής του τρόπου ζωής (lifestyle) που προτείνονται είναι η διακοπή του καπνίσματος, η απώλεια σωματικού βάρους (σημαντικοί παράγοντες κινδύνου διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας στον ΣΔ τύπου 1) και η άσκηση. Επιπλέον, πρέπει να υποστηρίζεται η επιβαρυμένη νεφρική λειτουργία.
Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια στην κύηση
Η κύηση αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο. Στον ΣΔ κύησης δεν απαιτείται έλεγχος.
Σε προϋπάρχοντα ΣΔ συστήνεται έλεγχος πριν από τη σύλληψη και κατά τη διάρκεια του 1ου τριμήνου της κύησης και ανάλογα με την ύπαρξη και τον βαθμό της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας ανά τρίμηνο ή συχνότερα κατά τη διάρκεια αυτής και για ένα χρόνο μετά. Η εξέλιξη της αμφιβληστροειδοπάθειας είναι σημαντική αλλά σχετικά χαμηλού κινδύνου. Μπορεί να υπάρξει επιδείνωση κατά τη διάρκεια του 2ου τριμήνου ενώ υπάρχει εντυπωσιακή υποστροφή των αλλοιώσεων κατά το τέλος της κύησης ή μετά τον τοκετό. Ο βαθμός επιδείνωσης εξαρτάται από τη βαρύτητα και τον μεταβολικό έλεγχο της νόσου πριν από την έναρξη της κύησης.
Θεραπεία της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας
Τα όπλα στη θεραπευτική φαρέτρα του οφθαλμιάτρου είναι: α) Στην περίπτωση της διαβητικής ωχροπάθειας με οίδημα, οι ενδοϋαλοειδικές εγχύσεις αντιαγγειογενετικών παραγόντων ή κορτιζόνης και η laser φωτοπηξία. β) Στην περίπτωση της παραγωγικής αμφιβληστροειδοπάθειας, η επείγουσα παναμφιβληστροειδική φωτοπηξία σε συνδυασμό με αντιαγγειογενετικούς παράγοντες.
Εάν προκύψουν επιπλοκές όπως ενδοϋαλοειδική αιμορραγία Στα γενικότερα μέτρα αλλαγής του τρόπου ζωής (lifestyle) που προτείνονται είναι η διακοπή του καπνίσματος, η απώλεια σωματικού βάρους (σημαντικοί παράγοντες κινδύνου διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας στον ΣΔ τύπου 1) και η άσκηση. Επιπλέον, πρέπει να υποστηρίζεται η επιβαρυμένη νεφρική λειτουργία. ή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς γίνεται υαλοειδεκτομή επί ενδείξεων.
Συμπερασματικά, οι επιπτώσεις του ΣΔ στον οφθαλμό είναι δυνητικά πολύ σοβαρές, απειλούσες την όραση. Η ενημέρωση, η έγκαιρη διάγνωση και η παρακολούθηση από τους ειδικούς ιατρούς καθώς και η συμμόρφωση με τις οδηγίες και τις θεραπευτικές στρατηγικές τους αποτελούν το κλειδί για την πρόληψη και την αντιμετώπιση αυτών.
Προσθέστε Εδώ το Κείμενο Επικεφαλίδας σας
