Νέα πρωτοποριακή μορφή ινσουλίνης από του στόματος υπό τη μορφή νανοσκευάσματος υπόσχεται βελτίωση της ποιότητας ζωής στα άτομα με διαβήτη στο κοντινό μέλλον με μείωση των επεισοδίων υπογλυκαιμίας.
Υπάρχουν περίπου 425 εκατομμύρια άτομα με σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) παγκοσμίως και περίπου 75 εκατομμύρια από αυτά χρειάζεται να κάνουν καθημερινά ενέσεις ινσουλίνης. Ένας εναλλακτικός τρόπος χορήγησης ινσουλίνης, εκτός από ενέσεις ή αντλίες, ίσως υπάρξει στο κοντινό μέλλον. Οι επιστήμονες έχουν βρει έναν νέο τρόπο χορήγησης έξυπνης ινσουλίνης.
Η νέα ινσουλίνη μπορεί να ληφθεί είτε με τη μορφή κάψουλας ή ακόμη καλύτερα μέσα σε ένα κομμάτι σοκολάτας. Μέσα σε αυτά βρίσκουμε νανοφορείς στους οποίους η ινσουλίνη είναι ενθυλακωμένη.
Τα σωματίδια είναι 1/10.000 του πάχους μιας ανθρώπινης τρίχας, τόσο μικρά που ούτε σε ένα κοινό μικροσκόπιο δεν είναι ορατά.
«Αυτός ο τρόπος χορήγησης της ινσουλίνης είναι περισσότερο ακριβής καθώς παρέχει την ινσουλίνη γρήγορα στην περιοχή του σώματος που τη χρειάζεται περισσότερο. Όταν λαμβάνεις την ινσουλίνη με ένεση, αυτή διαχέεται σε όλο το σώμα και ενδέχεται να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες» εξηγεί ο καθηγητής Peter McCourt στο UiT Norway’s Arctic University, ο οποίος είναι ένας από τους ερευνητές της συγκεκριμένης μελέτης που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό “Nature Nanotechnology”.
Απευθείας χορήγηση στο ήπαρ
Πολλά χρόνια πριν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ ανακάλυψαν ότι φάρμακα με τη μορφή νανοφορέων μπορούν να παραδοθούν άμεσα στο ήπαρ.
Δυστυχώς, η ινσουλίνη μέχρι τώρα χορηγείται με τη μορφή ένεσης καθώς από το στόμα καταστρέφεται στο στομάχι και έτσι δεν μπορεί να φθάσει στο σημείο του σώματος που απαιτείται.
Αλλά τώρα φαίνεται ότι οι επιστήμονες έχουν λύσει αυτό το πρόβλημα.
«Έχουμε δημιουργήσει μια επίστρωση που προστατεύει την ινσουλίνη από το να διασπαστεί από τα οξέα του στομάχου και τα πεπτικά ένζυμα κατά τη διαδρομή της στον γαστρεντερικό σωλήνα, διατηρώντας αυτή ασφαλή, ώστε να φθάσει στον τελικό της προορισμό, δηλαδή στο ήπαρ» αναφέρει ο βιολόγος McCourt.
Η συγκεκριμένη επίστρωση διασπάται στο ήπαρ από ένζυμα μόνο όταν τα επίπεδα του σακχάρου είναι υψηλά, απελευθερώνοντας έτσι την ινσουλίνη, που μπορεί μετά να δράσει στο ήπαρ, στους μυς και στο λίπος προκειμένου να απομακρύνει το σάκχαρο από το αίμα.
«Αυτό σημαίνει ότι όταν το σάκχαρο είναι υψηλό, απελευθερώνεται ινσουλίνη, αλλά αυτό το οποίο είναι πιο σημαντικό είναι ότι, όταν το σάκχαρο είναι χαμηλό, δεν απελευθερώνεται ινσουλίνη» αναφέρει ο Nicholas Hunt από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, ο οποίος μαζί με τη Victoria Cogger, ηγείται της έρευνας.
Αυτός είναι περισσότερο πρακτικός και φιλικός για τον ασθενή τρόπος αντιμετώπισης του ΣΔ, καθώς μειώνει τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας και ελέγχει καλύτερα την έκκριση της ινσουλίνης ανάλογα με τις ανάγκες του ατόμου σε αντίθεση με την ενέσιμη ινσουλίνη που χορηγείται όλη σε μία δόση.
Λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες
Η νέα μέθοδος δρα, όπως στους υγιείς ανθρώπους. Το πάγκρεας φυσιολογικά παράγει ινσουλίνη, η οποία πρώτα διέρχεται από το ήπαρ, όπου απορροφάται ένα μεγάλο μέρος και διατηρεί σταθερά επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Με τη νέα μέθοδο οι νανοφορείς απελευθερώνουν την ινσουλίνη στο ήπαρ, όπου η τελευταία μπορεί να προσληφθεί ή να εισέλθει στην κυκλοφορία.
«Όταν χορηγείς την ινσουλίνη υποδορίως, ένα μεγάλο μέρος πηγαίνει στους μυς και στον λιπώδη ιστό και πιθανόν να οδηγήσει στη συσσώρευση λίπους. Ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε υπογλυκαιμία που μπορεί να είναι επικίνδυνη για τα άτομα με ΣΔ». Έτσι, με τη νέα μέθοδο παρουσιάζονται λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Επιπλέον, δε χρειάζεται να κάνει κάποιος τόσες πολλές ενέσεις και η ινσουλίνη χορηγείται με πλέον διακριτικό τρόπο. Επίσης, δεν απαιτείται η φύλαξή της στο ψυγείο.
Δοκιμασμένη στους μπαμπουίνους
Η από του στόματος ινσουλίνη έχει δοκιμαστεί σε ποντίκια και αρουραίους, προκαλώντας μείωση των επιπέδων σακχάρου αίματος χωρίς υπογλυκαιμία ή πρόσληψη βάρους από τους αρουραίους.
Πρόσφατα δοκιμάστηκε σε 20 υγιείς μπαμπουίνους στην Αυστραλία, οι οποίοι, όταν την έλαβαν, δεν είχαν χαμηλά σάκχαρα.
- Αυτό που μένει τώρα είναι να χρησιμοποιηθεί και στον άνθρωπο.
- Έτοιμη να χρησιμοποιηθεί σε 2-3 χρόνια
«Οι δοκιμές στους ανθρώπους θα αρχίσουν το 2025. Οι κλινικές δοκιμές θα περιλαμβάνουν τρία στάδια: Στη φάση Ι θα εξεταστεί η ασφάλεια της από του στόματος ινσουλίνης και ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας σε υγιείς και σε άτομα με ΣΔ. Η ομάδα μας αδημονεί να διαπιστώσει, αν η απουσία υπογλυκαιμίας που παρατηρήσαμε στους μπαμπουίνους θα είναι αντίστοιχη και στους ανθρώπους, καθώς αυτό θα είναι μεγάλο βήμα» αναφέρει ο Hunt.
«Μετά από τη φάση Ι θα γνωρίζουμε ότι είναι ασφαλής και θα μελετήσουμε πώς μπορεί να αντικαταστήσει τις ενέσιμες ινσουλίνες στα άτομα με διαβήτη στη φάση ΙΙ» αναφέρει ο μελετητής.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι το εν λόγω νέο φάρμακο θα είναι έτοιμο για όλους σε 2-3 χρόνια.
Βιβλιογραφία
- Hunt NJ, Lockwood GP, Heffernan SJ, Daymond J, Ngu M, Narayanan RK et al. Oral nanotherapeutic formulation of insulin with reduced episodes of hypoglycaemia. Nat Nanotechnol 2024, 19:534-544.
