Ετήσιο Συνέδριο της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας (ADA 2025)

Στο τελευταίο Συνέδριο της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας (ADA) που πραγματοποιήθηκε στο Σικάγο στις 21.6.2025 παρουσιάστηκε μια νέα αντλία με το όνομα Twiist™, η οποία λειτουργεί με αλγόριθμο της Tidepool. Ο αλγόριθμος αναπτύχθηκε από άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 (ΣΔτ1) (open apps). Το σύστημα έχει λάβει έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ) για άτομα ηλικίας 6 ετών και άνω και ανήκει στην κατηγορία του υβριδικού κλειστού κυκλώματος. Ο αλγόριθμος βρίσκεται πάνω στην αντλία. Η αντλία συνεργάζεται με αισθητήρα FreeStyle Libre 3 plus. Το προϊόν δεν είναι διαθέσιμο εκτός των ΗΠΑ. Η αντλία αποστέλλει τα δεδομένα στο iPhone και στο ρολόι της Apple. Η χορήγηση της δόσης μπορεί να γίνει από την ίδια την αντλία, από το iPhone και το ρολόι της Apple.

Το σύστημα έχει εύρος στόχου 87–180 mg/dL και έχει 9 φορές ταχύτερη ανίχνευση απόφραξης από τα υπάρχοντα και κυκλοφορούντα υβριδικά κλειστά κυκλώματα, με τη βοήθεια της τεχνολογίας iiSure™. Έχει δοκιμαστεί σε 19 ενήλικες με ΣΔτ1. Εκτιμήθηκε ο χρόνος εντός στόχου μετά από εφαρμογή του συστήματος για 8 εβδομάδες. Ο χρόνος εντός 70–180 mg/dL ήταν 70%, ο χρόνος μεταξύ 54–69 mg/dL ήταν 2,1%, ενώ ο χρόνος <54 mg/dL ήταν 0,2%. Θα πρέπει να συλλεχθούν στοιχεία από μεγαλύτερο αριθμό ασθενών και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων αναφορικά με την αποτελεσματικότητα του συστήματος. Ωστόσο, η νέα αυτή αντλία έχει ενδιαφέροντα στοιχεία.

Στο ίδιο Συνέδριο ανακοινώθηκε η ανακάλυψη ενός νέου αντισώματος, το οποίο στρέφεται κατά ενός επιτόπου που βρίσκεται στην επιφάνεια του β-κυττάρου, και συγκεκριμένα, του εξωκυττάριου τμήματος του ZnT8 (ZnT8ecA). Ο «επίτοπος» είναι το τμήμα ενός αντιγόνου στο οποίο προσκολλάται ένα αντίσωμα. Με διαφορετικά λόγια, ουσιαστικά είναι το σημείο αναγνώρισης στο αντιγόνο, στο οποίο στοχεύει το συγκεκριμένο αντίσωμα. Το αντιγόνο είναι μια ουσία που μπορεί να προκαλέσει ανοσοαπόκριση στο σώμα, η οποία συνήθως αναγνωρίζεται ως ξένη. Τα διάφορα αυτοαντισώματα εμφανίζονται στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, η παρουσία των οποίων υποδηλώνει την εμφάνιση αυτοανοσίας και ουσιαστικά βάζει τη σφραγίδα της διάγνωσης του αυτοάνοσου σακχαρώδους διαβήτη.

Το εν λόγω αντίσωμα ανιχνεύτηκε στο 81,4% των ατόμων υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη που ήταν σε μακροχρόνια παρακολούθηση για την εξέλιξη της πάθησης.

Τα αντισώματα ZnT8ecA εμφανίζονται πριν από τα αντιινσουλινικά αντισώματα ή τα GAD και συχνά είναι τα πρώτα εμφανιζόμενα αντισώματα, όπως έχουν δείξει μελέτες παρακολούθησης παιδιών με αυξημένο γενετικό κίνδυνο (DAISY). Ο έλεγχος για τα αντισώματα αυτά βελτιώνει πολύ την πρόβλεψη κινδύνου για ΣΔτ1 στα άτομα που έχουν μόνον ένα αντίσωμα. Τα συγκεκριμένα αντισώματα βρίσκονται σε υψηλή συχνότητα στα πρόδρομα στάδια του διαβήτη, αλλά σε χαμηλότερη συχνότητα στον πρωτοδιαγνωσμένο σακχαρώδη διαβήτη.

Μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων

Η μεταμόσχευση των εμβρυϊκών βλαστικών κυττάρων ήταν το ιερό δισκοπότηρο για τους ερευνητές επί σειρά ετών, αλλά οι προσπάθειες μέχρι σήμερα δεν είχαν στεφθεί από ιδιαίτερη επιτυχία για να δώσουν ελπιδοφόρα μηνύματα στις προσδοκίες των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ωστόσο σημαντική πρόοδος στον τομέα αυτόν, με αποτέλεσμα η μεταμόσχευση των εμβρυϊκών βλαστοκυττάρων να έχει εισέλθει στον δρόμο των κλινικών μελετών. Τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα φορτώνονται σε μεμβράνες με πόρους, οι οποίοι επιτρέπουν στη γλυκόζη και στα θρεπτικά συστατικά να εισέλθουν στην κάψουλα, αλλά τα αντισώματα και τα κύτταρα δεν μπορούν να εισέλθουν και να καταστρέψουν τα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα, με αποτέλεσμα να προστατεύονται τα τελευταία από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού του λήπτη.

Αρχικά, αναπτύχθηκε μια μακροκάψουλα PEC VC 01 της ViaCyte. Η μακροκάψουλα τοποθετήθηκε υποδόρια σε άτομα με ΣΔτ1 σε μια μελέτη ασφάλειας φάσης 1/2. Τα βλαστοκύτταρα ωρίμασαν στην κάψουλα μετά τη μεταμόσχευση και έδειξαν ανταπόκριση στα επίπεδα γλυκόζης, παράγοντας ινσουλίνη, χωρίς να απαιτείται χορήγηση ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων. Αποδείχθηκε ότι το προϊόν ήταν ασφαλές και έγινε καλά ανεκτό. Δεν υπήρχαν σημεία αλλογενούς ή αυτοάνοσης ανταπόκρισης.

Το πρόβλημα με τα εν λόγω συστήματα ήταν ότι τα βλαστοκύτταρα νεκρώνονταν από την έλλειψη οξυγόνου και την κάλυψη της μεμβράνης από ινώδη συνδετικό ιστό. Για να ξεπεράσουν αυτό το πρόβλημα οι ερευνητές σκέφθηκαν να ανοίξουν τρύπες στη μεμβράνη που περιέβαλε τα εμβρυϊκά κύτταρα, προκειμένου να διευκολύνουν την είσοδο των αγγείων και να εξασφαλίσουν καλύτερη οξυγόνωση στα εγκλωβισμένα εμβρυϊκά κύτταρα.

Ωστόσο, τα μεταμοσχευμένα κύτταρα του δότη ήταν εκτεθειμένα στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος του λήπτη. Για τον λόγο αυτόν έπρεπε να χορηγηθεί ανοσοκατασταλτική αγωγή. Οι μακροκάψουλες της νέας γενιάς VC02 δοκιμάστηκαν σε 15 άτομα με ΣΔτ1 και αδυναμία αναγνώρισης της υπογλυκαιμίας για ένα έτος. Στα άτομα αυτά χορηγήθηκε ανοσοκατασταλτική αγωγή (αντιθυμοκυτταρική σφαιρίνη, τακρόλιμους και μυκοφαινολάτη μοφετίλ). Τα άτομα με διαβήτη έλαβαν 4–6 μακροκάψουλες (VC 02 300) και άλλες 6 μικρότερες (VC 02 20) που τοποθετήθηκαν υποδόρια. Οι συσκευές τοποθετήθηκαν με γενική αναισθησία στον πήχη και στις πλευρές.

Παρατηρήθηκε βελτίωση της αδυναμίας αναγνώρισης της υπογλυκαιμίας, μείωση των αναγκών σε ινσουλίνη, αύξηση του C-πεπτιδίου που δείχνει την ενδογενή παραγωγή της ινσουλίνης, μείωση της HbA1c <7% για πρώτη φορά στα τελευταία 5 χρόνια, ενώ πέτυχαν ποσοστό σακχάρων εντός στόχου (70–180 mg/dL) 90%. Έλεγχος με ειδικές δοκιμασίες στον χρόνο έδειξε εκκριτική ικανότητα των β-κυττάρων. Ωστόσο, το επιθυμητό αποτέλεσμα ήταν να μείνουν τα άτομα με διαβήτη ελεύθερα ινσουλίνης, χωρίς ανοσοκατασταλτική αγωγή, ενώ εξακολουθούσε να υπάρχει το πρόβλημα της νέκρωσης των κυττάρων λόγω της έλλειψης του οξυγόνου. Έχουν γίνει διάφορες ερευνητικές προσπάθειες βελτίωσης της οξυγόνωσης των β-κυττάρων, οι οποίες είναι ελπιδοφόρες. Η σκέψη είναι να μεταμοσχεύσουν συσκευές, τις οποίες έχουν προηγουμένως επεξεργαστεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να βοηθήσουν την αγγείωση από την αρχή, με στόχο τα εμβρυϊκά β-κύτταρα να μεταμοσχευτούν με τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις.

Στο Συνέδριο παρουσιάστηκε, επίσης, ένα νέο σύστημα (Adocia’s AdoShell) για εγκλωβισμό των βλαστοκυττάρων, το οποίο είχε ιδιότητες που περιόριζαν πολύ την ίνωση της κάψουλας, η οποία οδηγεί στην απόφραξη αυτής και στον περιορισμό της οξυγόνωσης των βλαστοκυττάρων. Τα αποτελέσματα της μελέτης ήταν ενθαρρυντικά για την in vivo ωρίμανση και λειτουργία των βλαστοκυττάρων. Προγραμματίζονται κλινικές μελέτες για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας της μακροκάψουλας στον άνθρωπο.

Στο Συνέδριο της ADA στο Σικάγο, ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα μελέτης με θεραπεία με βλαστοκύτταρα (zimislecel της Vertex Pharmaceuticals), στην οποία 10 από τους 12 ασθενείς που συμμετείχαν στη μελέτη έμειναν ελεύθεροι ινσουλίνης και οι υπόλοιποι παρουσίασαν σημαντική μείωση των αναγκών σε ινσουλίνη. Η μελέτη VX-880-101 FORWARD περιέλαβε άτομα με ΣΔτ1 με αδυναμία αναγνώρισης της υπογλυκαιμίας, τα οποία είχαν τουλάχιστον δύο σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια το προηγούμενο έτος και ήταν ινσουλινοεξαρτώμενα τα τελευταία 5 χρόνια. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν τα 42,7 έτη, το 33% ήταν γυναίκες και είχαν μέση διάρκεια νόσου 22,3 χρόνια. Στη μελέτη αυτή έγινε μόνο μία έγχυση βλαστοκυττάρων στο ήπαρ μέσω της πυλαίας φλέβας σε χρονικό διάστημα 30–60 min. Στα άτομα χορηγήθηκε ανοσοκατασταλτική αγωγή, η οποία δεν περιλάμβανε κορτιζόνη. Η μελέτη είχε τρία στάδια.

Στο αρχικό στάδιο εκτιμήθηκε η ασφάλεια της θεραπείας με τη χορήγηση της μισής δόσης από εκείνη που ήταν προγραμματισμένη να δοθεί τελικά. Στα επόμενα δύο στάδια χορηγήθηκε η πλήρης δόση (0,8×10⁹ κύτταρα). Την 365η ημέρα μετά τη μεταμόσχευση των βλαστοκυττάρων τα άτομα με διαβήτη που έλαβαν τη συγκεκριμένη αγωγή είχαν στο 93,3% του χρόνου σάκχαρα εντός 70–180 mg/dL. Οι 10/12 έμειναν ελεύθεροι ινσουλίνης (83% των συμμετεχόντων), ενώ οι υπόλοιποι έδειξαν σημαντική μείωση των αναγκών σε ινσουλίνη κατά 70% και 36%, αντίστοιχα. Τα δύο αυτά άτομα, αν και δεν έμειναν ελεύθερα ινσουλίνης, είχαν επίπεδα σακχάρου πολύ κοντά στα φυσιολογικά. Η μελέτη έδειξε ακόμη μείωση των σοβαρών υπογλυκαιμικών επεισοδίων μετά την 90ή ημέρα και στη συνέχεια. Η μελέτη είναι τώρα σε φάση 3 και έχει ως στόχο να συμπεριλάβει 50 συμμετέχοντες το 2025.

Μια άλλη μελέτη που επίσης εστίασε στη χρήση προϊόντος με βλαστοκύτταρα, όπως ανακοινώθηκε στο Συνέδριο, ήταν η μελέτη ProTrans (Diabetes Cure Alliance). Στη μελέτη αυτή έγιναν επανειλημμένες εγχύσεις βλαστοκυττάρων, με στόχο την προστασία των β-κυττάρων. Η μελέτη έδειξε ότι οι μεγάλες δόσεις οδήγησαν στην ελαχιστοποίηση της μείωσης της παραγωγής της ινσουλίνης μετά από ένα έτος σε σύγκριση με τις μεσαίες δόσεις, οι οποίες συνοδεύτηκαν από μεγαλύτερη μείωση της παραγωγής της ινσουλίνης.

Τα παραπάνω ευρήματα υποδηλώνουν ότι η θεραπεία με βλαστοκύτταρα είναι ελπιδοφόρα και μπορεί να αποτελέσει δυνητική μελλοντική θεραπεία για τα άτομα με ΣΔτ1. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να λησμονείται ότι η εν λόγω θεραπεία είναι ακόμη στα αρχικά στάδια και απαιτείται περαιτέρω έρευνα η οποία θα δείξει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια αυτής.