Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και άτομο με διαβήτη - μια σχέση ζωής

Αναστασία Κουλούρη
Νοσηλεύτρια ΠΕ
Επιστημονική Συνεργάτιδα, Α΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών & Διαβητολογικό Κέντρο, ΓΝΑ «Λαϊκό»

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 (ΣΔτ1) αποτελεί χρόνια νόσο, η οποία εμφανίζεται κατά την παιδική και την εφηβική ηλικία και οφείλεται στην ανοσολογική καταστροφή των β-κυττάρων του παγκρέατος. Χαρακτηρίζεται από πλήρη ανεπάρκεια ινσουλίνης, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να μην μπορεί να διατηρήσει τη γλυκόζη του αίματος σε φυσιολογικά επίπεδα. Η ρύθμιση της γλυκαιμίας πραγματοποιείται εξωγενώς από το ίδιο το άτομο με εντατικοποιημένο σχήμα χορήγησης ινσουλίνης, χρησιμοποιώντας είτε πολλαπλές ενέσεις είτε αντλία συνεχούς υποδόριας έγχυσης. Όμως, παρά την εξέλιξη της Ιατρικής και των μέσων χορήγησης που αναφέρθηκαν, ο ασθενής υποβάλλεται σε μια χρόνια προσπάθεια να αντικαταστήσει την έκκριση της ινσουλίνης, ορμόνη η οποία είναι υπεύθυνη για τη συνεχή προσφορά ενέργειας στους ιστούς του σώματος. Στόχος είναι η διατήρηση μιας ισορροπίας μεταξύ των δύο άμεσων επιπλοκών του διαβήτη, της υπογλυκαιμίας και της υπεργλυκαιμίας. Πρόκειται για τον σωστό συνδυασμό των μονάδων βασικής ινσουλίνης ανάλογα με την καθημερινή δραστηριότητά του και την αντίσταση ή την ευαισθησία που παρουσιάζει, να υπολογίζει τις μονάδες γευματικής ινσουλίνης ανάλογα με τα γραμμάρια των υδατανθράκων στο φαγητό του, ανεξάρτητα αν είναι κυρίως γεύμα ή γευματίδιο (snack). Κάποιες φορές το επιθυμητό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται και ο ασθενής βρίσκεται εντός των στόχων γλυκόζης που έχουν τεθεί, άλλες φορές προκύπτει υπεργλυκαιμία, άρα πρέπει να χορηγηθεί διορθωτική δόση και άλλες φορές καταλήγει σε υπογλυκαιμία, η οποία επίσης θα διορθωθεί με λήψη ταχείας δράσης υδατανθράκων. Στην τελευταία εκδοχή όμως υπάρχει και ο κίνδυνος της αντιδραστικής υπεργλυκαιμίας (rebound hyperglycemia) που ακολουθεί μετά από χαμηλά επίπεδα σακχάρου και χρήζει επιπλέον ινσουλίνης. Από τα παραπάνω φαίνεται ότι το άτομο με ΣΔτ1 έρχεται σε συνεχή τριβή με τη νόσο και εμπλέκεται ενεργά στη διαχείρισή της, επειδή δεν πρόκειται απλά για τη λήψη ενός δισκίου την ημέρα ή μίας ένεσης την εβδομάδα που σύστησε ο θεράποντας ιατρός. Πολλοί παρομοιάζουν τον ΣΔτ1 ως έναν «συγκάτοικο» ή «μικρό αδερφό», με τον οποίο αναπτύσσεις σχέση και όσο περισσότερο τον φροντίζεις, άλλο τόσο θα σε φροντίζει και αυτός. Προφανώς, καμιά σχέση δεν είναι τέλεια. Υπάρχουν φορές όπου ο συνεχής υπολογισμός είναι κουραστικός, οι ενέσεις πονούν, τα τρυπήματα αφήνουν σημάδια, ο συναγερμός της αντλίας είναι εκνευριστικός, εμφανίζεται αντίσταση στην ινσουλίνη χωρίς προφανή λόγο, η υπογλυκαιμία εμφανίζεται σε λάθος στιγμή. Όλα αυτά συμβάλλουν στην εμφάνιση κόπωσης και ίσως παραίτησης από την πλευρά του ατόμου με διαβήτη. Όμως ο ΣΔτ1 ωθεί τον πάσχοντα να φροντίσει τον εαυτό

Στόχος είναι η διατήρηση μιας ισορροπίας μεταξύ των δύο άμεσων επιπλοκών του διαβήτη, της υπογλυκαιμίας και της υπεργλυκαιμίας. Πρόκειται για τον σωστό συνδυασμό των μονάδων βασικής ινσουλίνης ανάλογα με την καθημερινή δραστηριότητά του και την αντίσταση ή την ευαισθησία που παρουσιάζει, να υπολογίζει τις μονάδες γευματικής ινσουλίνης ανάλογα με τα γραμμάρια των υδατανθράκων στο φαγητό του, ανεξάρτητα αν είναι κυρίως γεύμα ή γευματίδιο (snack).

του. Για να διατηρηθεί η γλυκόζη αίματος στα επιθυμητά για τη νόσο επίπεδα πρέπει να τηρηθεί ένας ισορροπημένος τρόπος ζωής. Αυτό σημαίνει μια διατροφή που θα ταιριάζει στις ανάγκες και στις προτιμήσεις του κάθε ατόμου και η προσθήκη άσκησης, ώστε να επιτυγχάνεται η ευγλυκαιμία με μικρότερες δόσεις ινσουλίνης. Να αποφεύγονται το κάπνισμα και η κατάχρηση του οινοπνεύματος, τα οποία είναι επιβλαβή σε βάθος χρόνου, όπως και το περιττό άγχος της καθημερινότητας. Και ενώ όλα αυτά θα μπορούσαν να εφαρμοστούν από κάθε άνθρωπο, ασθενή ή όχι, το «όμορφο» στον ΣΔτ1 είναι ότι μπορεί να τα παρατηρεί το ίδιο το άτομο στον εαυτό του. Είναι πλεονέκτημα να παρακολουθεί κάποιος μέσω των μετρήσεων γλυκόζης, πώς αντιδρά ο οργανισμός του στα διάφορα ερεθίσματα και να αντιλαμβάνεται τον βαθμό που βλάπτει ή φροντίζει το σώμα του με τις επιλογές του, παράγοντες τους οποίους οι υπόλοιποι άνθρωποι αγνοούν.

Άρα, το άτομο με διαβήτη είναι σε θέση να εκτιμήσει τη νόσο του μαθαίνοντας μέσω αυτής τον οργανισμό του, βρίσκοντας τρόπους να τον φροντίζει, να του φέρεται καλύτερα και, τελικά, να τον αγαπάει.