Διαλειμματική νηστεία. Τελικά έχει σημασία τι τρως ή πότε τρως;

ΔΡ Χάρης Δημοσθενόπουλος
MMedSci., PhD
Διδάκτορας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Κλινικός Διαιτολόγος - Προϊστάμενος Διαιτολογικού Τμήματος, ΓΝΑ «Λαϊκό»

Το σημαντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο που μπορεί να προκύψει από την υιοθέτηση της «διαλειμματικής νηστείας» παρουσίασαν επιστήμονες σε μια ανακοίνωση στο Συνέδριο της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, στο Σικάγο. Σύμφωνα με τη μελέτη και την αναρτημένη δημοσίευση, με βάση δεδομένα από 20.000 Αμερικανούς φάνηκε ότι όσοι περιόρισαν τον αριθμό των γευμάτων μέσα σε διάστημα 8 ωρών –που όπως είναι γνωστό, αποτελεί το πιο σύνηθες «σχήμα» διαλειμματικής νηστείας– εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο, και μάλιστα σε υψηλότερο κατά 91% ποσοστό. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτά φάνηκε ότι ένα τέτοιο σχήμα διατροφής είναι πιθανόν να διπλασιάσει τον σχετικό κίνδυνο σε σύγκριση με τη συνηθισμένη κατανομή των γευμάτων μέσα σε διάστημα 12-16 ωρών. Τα εν λόγω αποτελέσματα και η δημοσιοποίησή τους προκάλεσε αναστάτωση, αφού η διασύνδεση της διαλειμματικής νηστείας με αυξημένα καρδιαγγειακά επεισόδια θορύβησε τον γενικό πληθυσμό και «κλόνισαν» τη μεγάλη δημοτικότητα του δημοφιλούς διατροφικού μοτίβου της διαλειμματικής νηστείας. Η δημοτικότητα της συγκεκριμένης δίαιτας τα τελευταία χρόνια οφείλεται στην αποτελεσματικότητα της διαλειμματικής δίαιτας ως προς την απώλεια βάρους, αλλά και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και γι’ αυτό και βιβλιογραφικά παρατηρούμε όλο και περισσότερες μελέτες παρέμβασης με αυτή τη δίαιτα. Για να εξαχθούν όμως συμπεράσματα σχετικά με τις συνολικές επιδράσεις της σε παραμέτρους υγείας χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες και περισσότερα στοιχεία. Άλλωστε, αποτελεί απλά ένα ακόμη προτεινόμενο πρότυπο διατροφής για την απώλεια βάρους και προϋποθέτει το αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο, χωρίς το οποίο καμιά διατροφή δεν μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια βάρους. Στους πολλούς περιορισμούς της έρευνας είναι το γεγονός ότι πρόκειται για έρευνα παρατήρησης, αλλά και για μελέτη με μικρή διάρκεια. Η επεξεργασία των δεδομένων της επίσης ήταν περισσότερο στατιστική παρά επιδημιολογική και φάνηκε ότι δεν έχουν προσμετρηθεί σημαντικές παράμετροι των διατροφικών συνηθειών που ενδέχεται να επηρεάζουν το αποτέλεσμα, όπως η ψυχική διάθεση των συμμετεχόντων, τα δημογραφικά στοιχεία, αλλά και η ώρα της περιορισμένης κατανάλωσης τροφής. Εάν, λόγου χάρη, το χρονικό «παράθυρο» των 8 ωρών ήταν τις βραδινές ώρες τότε οι επιπτώσεις στην υγεία των συμμετεχόντων θα ήταν μεγαλύτερες συγκριτικά με ένα «πρωινό παράθυρο», που είναι πολύ πιο επιθυμητό και συνιστάται από τους ειδικούς. Τα στοιχεία που έχουμε ήδη στη διάθεσή μας αποκαλύπτουν ότι ένα «πρωινό παράθυρο» στην κατανάλωση τροφής (π. χ. 10 π. μ.-6 μ. μ.) είναι φιλικό με τον οργανισμό ως προς τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Γι’ αυτό και πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί προτού αποδεχθούμε την ανατροπή που κομίζει η νέα έρευνα για τη διαλειμματική νηστεία, δεδομένου ότι οι μελέτες οι οποίες αφορούν στην αποτελεσματικότητα του εν λόγω τύπου διατροφής παραμένουν περισσότερες συγκριτικά με τη μία ανατρεπτική και αμφιλεγόμενη, όπως φαίνεται, ανακοίνωση, σύμφωνα με τους ειδικούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετές δημοσιευμένες μελέτες μέχρι σήμερα έχουν δείξει τη θετική συσχέτιση μεταξύ της διαλειμματικής νηστείας και των παραμέτρων της καρδιαγγειακής υγείας, όπως η υπέρταση και η υπερλιπιδαιμία. Έτσι, είναι σημαντικό να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί και προσεκτικοί όταν δημοσιεύονται τέτοιες ειδήσεις και κυρίως να συμβουλευόμαστε τον ιατρό και τον διαιτολόγο μας ώστε να έχουμε έγκυρη ενημέρωση, χωρίς να βάζουμε την υγεία μας σε κίνδυνο. Ωστόσο, όλοι οι ερευνητές που ασχολούνται με το συγκεκριμένο θέμα συμφωνούν ότι απαιτούνται περισσότερα ερευνητικά δεδομένα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σχετικά με τη μακροχρόνια αποτελεσματικότητα και τα καρδιαγγειακά οφέλη στα άτομα τα οποία ακολουθούν τη διαλειμματική νηστεία, ιδίως τα ηλικιωμένα.