Τεπλιζουμάμπη,ένα φάρμακο για την πρόληψη του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 1. Δύο χρόνια μετά την έγκριση. :Τι δείχνουν οι μελέτες για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά του;
Σε ένα πρόσφατο άρθρο που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο περιοδικό “Diabetes, Obesity and Metabolism” (Diabetes Obes Metab) έγινε μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών για την τεπλιζουμάμπη (teplizumab) ως προς την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά της στην πρόληψη του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 1 (ΣΔτ1). Οι μελέτες που επιλέχθηκαν για την ανάλυση ήταν τυχαιοποιημένες, δηλαδή δόθηκε το φάρμακο σε μια ομάδα που είχε αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσει ΣΔτ1 στο επόμενο διάστημα και σε μια άλλη ομάδα χορηγήθηκε εικονικό φάρμακο.Τα άτομα στα οποία χορηγήθηκε είτε η τεπλιζουμάμπη είτε το εικονικό φάρμακο ήταν αυτά που είχαν δύο ή περισσότερα αυτοαντισώματα (δηλαδή, τουλάχιστον δύο από τα παρακάτω αντισώματα που διερευνώνται, όπως το αντι-GAD, το αντι IA-2, τα αντι ZnT8 και τα αντι-ινσουλινικά αντισώματα), καθώς και διαταραγμένο μεταβολισμό γλυκόζης. Η παρουσία δύο ή περισσοτέρων αυτοαντισωμάτων δηλώνει ότι το εν λόγω άτομο έχει πολύ αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσει ΣΔτ1 στο επόμενο χρονικό διάστημα. Το διάστημα αυτό ποικίλλει και εξαρτάται από το άτομο. Παιδιά που εμφανίζουν ΣΔτ1 στην εφηβεία μπορεί να παρουσιάσουν τα πρώτα αυτοαντισώματα σε ηλικία 2 ετών. Η παρουσία των αυτοαντισωμάτων είναι ενδεικτική ότι έχει ενεργοποιηθεί το ανοσολογικό σύστημα των συγκεκριμένων παιδιών.
Ο διαταραγμένος μεταβολισμός της γλυκόζης δηλώνει ότι το άτομο αυτό έχει τυχαίες τιμές σακχάρου παθολογικές και όταν του χορηγηθεί ένα φορτίο σακχάρου (όπως γίνεται με τη δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη) παρουσιάζει παθολογικές τιμές σακχάρου. Όταν πληρούνται οι παραπάνω προϋποθέσεις θεωρείται ότι το άτομο έχει προσυμπτωματικό διαβήτη σταδίου 2 και οδεύει προς στάδιο 3, που είναι εκείνο στο οποίο εμφανίζονται τα κλινικά συμπτώματα της νόσου.
Διάγραμμα του μηχανισμού δράσης της τεπλιζουμάμπης σε Τ κύτταρα μέσω του CD3 και του υποδοχέα Fc.
Η τεπλιζουμάμπη είναι ένα αντι-CD3 αντίσωμα που χρησιμοποιείται στο στάδιο 2 του προδιαβήτη, με στόχο την αναστολή της εξέλιξης της νόσου.
Οι μελέτες μέχρι σήμερα έχουν δείξει ότι καθυστερεί κατά 3 χρόνια την εμφάνιση του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 1, είναι ασφαλής με λίγες ανεπιθύμητες ενέργειες, οι οποίες είναι παροδικές.
Η τεπλιζουμάμπη είναι ένα ανοσοτροποποιητικό φάρμακο εναντίον μιας κατηγορίας κυττάρων του οργανισμού μας που ονομάζονται CD3 και έχουν να κάνουν με την άμυνά μας. Χορηγείται υπό τη μορφή ενέσεων (μία την ημέρα για 14 ημέρες) και έχει έγκριση στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ) για άτομα ηλικίας 8 ετών και μεγαλύτερα. Αρχικά, δοκιμάστηκε σε 76 άτομα υψηλού κινδύνου που δεν είχαν ακόμη εμφανίσει την κλινική εικόνα του ΣΔτ1. Η πρώτη αυτή μελέτη είχε δείξει ότι η χορήγηση του φαρμάκου καθυστερεί κατά 3 χρόνια την εμφάνιση της νόσου.
Στη μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα συμπεριλήφθηκαν 8 τυχαιοποιημένες μελέτες με 1.052 άτομα, από τα οποία τα 754 έλαβαν το φάρμακο. Η ανάλυση έδειξε αύξηση του C-πεπτιδίου - το οποίο είναι δείκτης της ενδογενούς παραγωγής της ινσουλίνης - στους 6, 12, 18 και 24 μήνες, μείωση των αναγκών σε ινσουλίνη το αντίστοιχο διάστημα και μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (δείκτης της μέσης τιμής γλυκόζης το τελευταίο τρίμηνο) στους 6 και 12 μήνες, χωρίς, ωστόσο, τον κίνδυνο σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν η λεμφοπενία, το εξάνθημα, η λευκοπενία και ο πονοκέφαλος. Οι συγκεκριμένες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν παροδικές. Η παρατήρηση έδειξε ότι στην αρχική μελέτη η λεμφοπενία άρχισε να ανακάμπτει την 6η ημέρα μετά τη χορήγηση και είχε διορθωθεί πλήρως μέχρι την 45η ημέρα.
Η φιλοσοφία της χρήσης αυτού του φαρμάκου βασίζεται στην εμπειρία των ρευματολόγων, οι οποίοι χορηγούν παράγοντες για να αποτρέψουν τη δυσμενή εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Ένα σημαντικό μειονέκτημα της εν λόγω αγωγής είναι το κόστος της. Η τεπλιζουμάμπη δεν έχει εγκριθεί ακόμη στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συνεχιζόμενη έρευνα δείχνει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια αυτής. Ωστόσο, για πολλούς ερευνητές θα πρέπει να συλλεγούν ακόμη περισσότερα δεδομένα για την εξαγωγή επιβεβαιωμένων συμπερασμάτων σχετικά με την ασφάλεια της συγκεκριμένης αγωγής.
Βιβλιογραφία
1. Alves GG, Cunha L, Machado RH, de Menezes VL. Safety and
efficacy of teplizumab in the treatment of type 1 diabetes
mellitus: An updated systematic review and meta-analysis
of randomized controlled trials. Diabetes Obes Metab 2024,
26:2652-2661.
