Διαβητικό Πόδι: Αιτίες, Πρόληψη και Οδηγίες Φροντίδας
Οδηγίες για τα άτομα με απώλεια της προστατευτικής αίσθησης του πόνου
- Φροντίδα για τα πόδια: Άτομα με νευροπάθεια δεν αισθάνονται πάντοτε τον πόνο όταν υπάρχει πληγή ή τραυματισμός του ποδιού. Γι’ αυτό πρέπει να εξετάζουν καθημερινά τα πόδια τους για αλλαγές στο χρώμα, εμφάνιση βλαβών στο δέρμα (ρωγμές ή μικρές πληγές) ή οίδημα που μπορεί να σημαίνουν ευαισθησία σε λοίμωξη ή πραγματική λοίμωξη και να τις αναφέρουν στον γιατρό τους. Αν ο ασθενής δεν μπορεί να κοιτάξει εύκολα τα πόδια του σε όλες τις επιφάνειές τους συνιστάται να χρησιμοποιηθεί καθρέπτης ή ένα συγγενικό πρόσωπο.
- Πρέπει να αποφεύγονται δραστηριότητες που μπορεί να τραυματίσουν το πόδι. Το βάδισμα με γυμνά πόδια απαγορεύεται, όπως και η χρήση θερμοφόρας, αφού οι τραυματισμοί και τα εγκαύματα μπορεί να μη γίνουν αντιληπτά. Το ζεστό νερό στην μπανιέρα μπορεί να κάψει τα πόδια των ατόμων με διαβητική νευροπάθεια, γι’ αυτό πρέπει πάντα να γίνεται έλεγχος με το χέρι πριν ο ασθενής βάλει μέσα τα πόδια του.
- Όταν ο ασθενής κόβει τα νύχια του πρέπει να αφήνει ένα μικρό περιθώριο ώστε να μην αναπτύσσονται αυτά μέσα στις πλάγιες πτυχές του δέρματος. Η παρωνυχία είναι συχνή αιτία διαβητικού ποδιού. Νύχια από παραμορφωμένα δάκτυλα μπορεί να τραυματίσουν τα γειτονικά δάκτυλα. Φουσκάλες ή περιοχές με παράξενο χρώμα πρέπει να ελέγχονται από ειδικό.
- Πρέπει να χρησιμοποιείται καθημερινά χλιαρό νερό και ελαφρό σαπούνι και να αποφεύγεται το έντονο τρίψιμο. Τα πόδια πρέπει να στεγνώνονται προσεκτικά, ιδιαίτερα οι πτυχές ανάμεσα στα δάχτυλα. Διαβρώσεις μπορεί να σημαίνουν μυκητίαση.
- Οι κάλτσες πρέπει να είναι από βαμβάκι και μαλακές και να εφαρμόζουν καλά αλλά να μην σφίγγουν το πόδι. Πρέπει να αλλάζονται κάθε μέρα. Ο ασθενής πρέπει να ελέγχει τις κάλτσες του για αίμα ή άλλο έκκριμα. Πολλοί συνιστούν άσπρες κάλτσες που εξετάζονται πιο εύκολα. Τα παπούτσια πρέπει επίσης να εφαρμόζουν στο πόδι και να μη σφίγγουν. Καινούργια παπούτσια πρέπει να χρησιμοποιούνται λίγη ώρα κάθε φορά ώστε να μη δημιουργήσουν φουσκάλες και τραυματισμούς. Κάθε φορά που ο ασθενής φορά τα παπούτσια του πρέπει να ελέγχει το εσωτερικό τους με το χέρι του για να αποκλείσει την παρουσία ξένων σωμάτων τα οποία μπορεί να τραυματίσουν το πόδι χωρίς να γίνουν αντιληπτά, καθώς η αίσθηση του πόνου απουσιάζει. Παπούτσια με σκληρές εσωτερικές ραφές πρέπει να αποκλείονται για τον ίδιο λόγο.
- Άτομα με παραμορφωμένα πόδια και νευροπάθεια πρέπει να φορούν παπούτσια με ειδικά διαμορφωμένα πέλματα, προσαρμοσμένα στο σχήμα τους. Γενικά τα παπούτσια που συνιστώνται είναι εκείνα με σχετικά άκαμπτη σόλα, και βαθύ εσωτερικό χώρο, ώστε να μπορεί να τοποθετηθεί ένα ειδικά διαμορφωμένο εσωτερικό πέλμα και οι κρούσεις κατά τη βάδιση να μη μεταδίδονται στα οστά του ποδιού, αλλά να απορροφώνται από το πέλμα του παπουτσιού και όχι του ασθενούς.
Η έλλειψη του πόνου καθυστερεί την προσέλευση των ασθενών στο ιατρείο για αναζήτηση βοήθειας, αφού αυτοί μπορεί να αγνοούν τη σοβαρότητα της τοπικής βλάβης.
Η κακή ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς μπορεί να μην του επιτρέπει να φροντίσει σωστά τα πόδια του ή να αναβάλλει την επίσκεψη στον γιατρό. Άτομα με κατάθλιψη, απομονωμένα, ή άτομα που αρνούνται να παραδεχθούν την ανάγκη να ακολουθήσουν τις ιατρικές οδηγίες κι ακόμα εκείνα τα άτομα που δεν έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας ή δεν έχουν καλές συνθήκες υγιεινής στον χώρο διαμονής τους, κινδυνεύουν περισσότερο από εξελκώσεις και ακρωτηριασμό. Τα εξειδικευμένα παπούτσια για πρόληψη είναι συχνά ακριβά και ένα σύστημα υγείας με λίγους οικονομικούς πόρους δεν τα προμηθεύει σ’ εκείνους που τα χρειάζονται. Λόγοι κοινωνικής προκατάληψης μπορεί να αποτρέψουν τον ασθενή να χρησιμοποιήσει παπούτσια που θεωρεί ότι είναι άκομψα ή ότι δείχνουν την ύπαρξη προβλήματος. Οικονομικοί επίσης μπορεί να είναι οι λόγοι που απαγορεύουν σε ένα άτομο με διαβητικό έλκος να αναπαυθεί, απουσιάζοντας από την εργασία του, ή να χρησιμοποιήσει την ειδική μπότα προκειμένου το έλκος να αποφορτιστεί και να κλείσει.
Ο ειδικός πρέπει να διερευνήσει όλες αυτές τις πιθανότητες και να πείσει τον ασθενή για την ορθή πρακτική και τη σωστή φροντίδα.
