Διαβήτης το Καλοκαίρι: Διατροφικές Παγίδες και Συμβουλές για Ταβέρνα, Παραλία και Διακοπές

Καλοκαίρι με διαβήτη: Απολαύστε τις διακοπές αποφεύγοντας τις «κρυφές» διατροφικές παγίδες!

favicon writer
Από
Χάρης Δημοσθενόπουλος
MMedSci, PhD Κλινικός Διαιτολόγος-Βιολόγος Scientific Secretary of Diabetes Nutrition Study Group (DNSG)
kalokairi diatrofikes symvoules
Highlights
  • Προσοχή στις «αθώες» σαλάτες: Οι έτοιμες σαλάτες με σάλτσες, κρουτόν και αλλαντικά έχουν πολλές θερμίδες — προτιμήστε την απλή αγγουροντοματοσαλάτα με μέτρο στο λάδι.
  • Μέτρο στα φρούτα & τα λαδερά: Τα καλοκαιρινά φρούτα έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα, ενώ τα λαδερά φαγητά απορροφούν πολύ λάδι και συνοδεύονται συχνά από υπερβολικό ψωμί.
  • Η παγίδα των "Light" & "0%": Το «χωρίς ζάχαρη» δεν σημαίνει «χωρίς υδατάνθρακες», ενώ οι γρανίτες και τα φρουτοποτά περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης.
  • Έξυπνη ενυδάτωση: Προτιμήστε νερό, αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη, κρύο τσάι “light” ή σπιτική λεμονάδα με σόδα και γλυκαντικό αντί για έτοιμους χυμούς.
  • Προσοχή στους μεζέδες & το αλκοόλ: Περιορίστε τα τηγανητά ορεκτικά με αλεύρι και προτιμήστε ένα ποτήρι παγωμένο κρασί αντί για μπύρα ή γλυκά ποτά, πάντα συνοδεία φαγητού.
Elodi

Καλοκαιρινές διατροφικές συμβουλές για τα άτομα με διαβήτη

ΔΡ. Χάρης Δημοσθενόπουλος
MMedSci., PhD
Κλινικός Διαιτολόγος-Βιολόγος
Scientific Secretary of Diabetes Nutrition Study Group (DNSG)
www.dimosthenopoulos.gr

Το καλοκαίρι στη χώρα μας είναι η εποχή που ο καιρός είναι καλύτερος και η ημέρα μεγαλύτερη, που τα βράδια τρώμε και πίνουμε έξω συχνότερα, απολαμβάνοντας μπάρμπεκιου, πικνίκ, πάρτι και φεστιβάλ, αλλά και μπάνια στην παραλία με την οικογένεια και τους φίλους, και που γενικά νιώθουμε περισσότερη ελευθερία. Για τα άτομα με διαβήτη όμως, το καλοκαίρι είναι ταυτόχρονα μια εποχή γεμάτη προκλήσεις, οι οποίες σχετίζονται με τη διατροφή, με τη συχνότερη κατανάλωση φαγητού έξω, αλλά και την αντιμετώπιση των διακυμάνσεων στα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα που προκαλούνται από τη ζέστη. Είναι αυτονόητο ότι ο διαβήτης δε θα πρέπει να εμποδίζει τα άτομα στο να απολαμβάνουν όλα αυτά, αλλά θα πρέπει να διαχειρίζονται σωστά τον διαβήτη τους και να ακολουθούν τις συμβουλές που παρατίθενται παρακάτω. Η καλοκαιρινή διατροφή στη χώρα μας είναι σίγουρα συνδυασμένη με τα παραδοσιακά «λαδερά» γεύματα, τα γλυκά, τα παγωτά, και ζουμερά καλοκαιρινά φρούτα, το φαγητό στην ταβέρνα και τα δροσερά ποτά στις βραδινές

εξόδους για φαγητό ή στις διακοπές μας. Αυτές όμως οι επιλογές μπορεί να αποδειχθούν έντονα επιβαρυντικές, αν δεν προσέξουμε ιδιαίτερα το τι περιέχουν και το πόσο μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα του σακχάρου μας. Έτσι, το τι θα παραγγείλουμε και τι θα φάμε και θα πιούμε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού θα πρέπει να γίνεται με την ίδια προσοχή, όπως και στις άλλες εποχές, όσο κι αν το καλοκαίρι χαρακτηρίζεται από μια μεγαλύτερη χαλαρότητα και διάθεση ξεγνοιασιάς, χωρίς αυτό να μας στερεί βέβαια την απόλαυση. Οι περισσότεροι, ανεξάρτητα από το είδος του διαβήτη που έχουν, είναι σημαντικό να προσπαθούν να προσέξουν το φαγητό τους σε μια ταβέρνα, ένα μπάρμπεκιου ή στην παραλία όπου υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία φαγητών και άφθονο οινόπνευμα. Εάν έχετε διαβήτη τύπου 1 και μετράτε υδατάνθρακες, μπορεί να σας φανεί χρήσιμο να διαβάσετε σχετικά με την περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες των τροφίμων τα οποία περιέχουν υδατάνθρακες που είναι πιθανόν να σερβιριστούν στο εστιατόριο ή στην ταβέρνα. Ελέγξτε τις ετικέτες των τροφίμων, κάντε χρήση μιας εφαρμογής

στο τηλέφωνό σας και προσπαθήστε να επιλέξετε φαγητά που να μπορείτε να τα καλύψετε με ινσουλίνη πιο εύκολα. Αυτή η συμβουλή είναι επίσης χρήσιμη για άτομα με διαβήτη τύπου 2 που προσέχουν τη διατροφή τους. Μερικοί άνθρωποι θεωρούν χρήσιμο να μετρούν το μέγεθος της μερίδας τους, χρησιμοποιώντας το χέρι τους. Ως κατευθυντήρια γραμμή, μια προτεινόμενη μερίδα μαγειρεμένου κρέατος θα έχει το μέγεθος ενός σφιγμένου χεριού ή για τα λίπη στο μέγεθος του αντίχειρά σας. Υπάρχουν επίσης κάποιες τροφές-παγίδες για τα άτομα με διαβήτη, τα οποία καταναλώνουμε κυρίως κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού που, αν και φαίνονται «αθώα» και κατάλληλα για τον διαβήτη, εντούτοις πρέπει να τα προσέχουμε γιατί είτε ανεβάζουν το σάκχαρο, π. χ. επειδή περιέχουν αρκετή ζάχαρη ή άλλους απλούς υδατάνθρακες είτε επειδή έχουν υψηλό γλυκαιμικό δείκτη είτε, τέλος, γιατί θεωρώντας τα υγιεινά ή light τα καταναλώνουμε σε μεγαλύτερες ποσότητες.

Τέτοια τρόφιμα «παγίδες» είναι:

  • Οι σαλάτες: Τις θέλουμε και τις συνιστούμε, δεδομένου ότι όλοι γνωρίζουμε τη σημασία των λαχανικών και των σαλατικών στη δίαιτα του διαβήτη. Εντούτοις, η επιλογή της σαλάτας, ειδικά έξω από το σπίτι, κρύβει διατροφικές παγίδες αφού περιέχουν σχεδόν τα πάντα εκτός από λαχανικά! Εκτός λοιπόν από τα λαχανικά εποχής, όπως ντομάτα, αγγούρι, μαρούλι, πιπεριά περιέχουν ακόμη αλλαντικά, τυριά, sauce, κρουτόν, ζυμαρικά, με αποτέλεσμα να έχουν πολλές θερμίδες και σίγουρα να μην αποτελούν την κλασική συνοδευτική σαλάτα για ένα γεύμα μας, αλλά ολόκληρο γεύμα. Για να μειώσουμε τις προσλαμβανόμενες θερμίδες καλό είναι να αποφύγουμε τις sauces που εκτός από λάδι, μπορεί να περιέχουν μέλι ή βαλσαμικό ή ακόμη και γιαούρτι και να περιοριστούμε στο λάδι. Έτσι, η κλασική αγγουροντοματοσαλάτα είναι σαφώς η πιο καλή επιλογή, ενώ στα χόρτα που είναι πολύ υγιεινά πρέπει να προσέξουμε το λάδι το οποίο θα προσθέσουμε, γιατί έχουν την τάση να το απορροφούν
figure 1 original
  • και φυσικά, κατά συνέπεια, εμείς να το καταναλώνουμε.
  • Τα καλοκαιρινά φρούτα: Είναι δροσερά και απολαυστικά, αλλά δυστυχώς είναι και πιο πλούσια σε σάκχαρα, οπότε θέλουν μεγαλύτερη προσοχή απ’ ό,τι τα χειμωνιάτικα. Εννοείται βέβαια ότι δεν τα απαγορεύουμε, αλλά τα συνιστούμε σε μικρότερες ποσότητες, συνήθως μετά από το γεύμα και όχι μόνα τους.
  • Παραδοσιακά ελληνικά πιάτα: Το καλοκαίρι, θα βρούμε όταν βγούμε για φαγητό, αρκετά παραδοσιακά φαγητά που χαρακτηρίζουν το ελληνικό καλοκαίρι, όπως ο μουσακάς ή το παστίτσιο. Αυτά, αν και παραδοσιακά, δεν είναι σίγουρα ελαφριές επιλογές, αλλά είναι γεύματα με πολλές θερμίδες, υψηλά ποσοστά λίπους και επιβάρυνση στα επίπεδα γλυκόζης.
  • Τα λαδερά: Χαρακτηρίζουν την ελληνική μεσογειακή μας διατροφή. Βασίζονται σε αγνά ελληνικά και νόστιμα υλικά, όπως είναι τα πολλά λαχανικά του καλοκαιριού στη χώρα μας, όπως π. χ. οι μελιτζάνες, τα κολοκυθάκια και τα φασολάκια. Αλλά αν και είναι υγιεινά, δεν είναι πάντα «αθώα». Είναι τα δημοφιλή λαδερά πιάτα της εποχής, που συχνά στις ταβέρνες έρχονται στο τραπέζι «πνιγμένα» στο λάδι και συνδυάζονται με περισσότερες από μία φέτες
  • ψωμί, ανεβάζοντας κατακόρυφα τους υδατάνθρακες του γεύματός μας. Μην ξεχνάτε ότι λαμβάνουμε 130 θερμίδες από τη μία κουταλιά της σούπας λάδι.
  • Τα light παγωτά και οι γρανίτες: Αν και τα τελευταία χρόνια υπάρχουν πολλές επιλογές από τέτοια προϊόντα, πρέπει να διαβάζουμε πολύ προσεκτικά τις ετικέτες. Έτσι, το «0%» δε σημαίνει πάντα «κατάλληλο για άτομα με διαβήτη», αφού πολλές φορές αναφέρεται στα λιπαρά και όχι στη ζάχαρη. Ακόμη 0+0% παγωτά συνεχίζουν να έχουν λιπαρά, π. χ. στην επικάλυψη της σοκολάτας και κατά συνέπεια θέλουν προσοχή. Τέλος, οι γρανίτες, αν και έχουν λιγότερες θερμίδες από τα παγωτά αφού δεν περιέχουν λίπος, περιέχουν πολλή ζάχαρη και είναι ακατάλληλες για τα άτομα με διαβήτη.
  • Τα διάφορα προϊόντα με γλυκαντικές ύλες: Αυτά τα προϊόντα προσφέρουν πολλές επιλογές στα άτομα με διαβήτη και καλύπτουν αρκετά την ανάγκη για γλυκό. Απλά πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι το «χωρίς ζάχαρη» δε σημαίνει αυτόματα και «χωρίς υδατάνθρακες», αφού συνεχίζουν να περιέχουν άμυλο, γάλα και άλλες πηγές υδατανθράκων, που πρέπει να συνυπολογίζουμε.
  • Οι μεζέδες και οι ποικιλίες για ούζο ή μπύρα: Όλοι ξέρουμε ότι οι περισσότεροι μεζέδες που παραγγέλνουμε στην ταβέρνα περιλαμβάνουν συνήθως τηγανητά τρόφιμα (πατάτες, κολοκυθάκια κροκέτες, τυροπιτάκια, καλαμαράκια, μαρίδα, αθερίνα, γαύρο και τηγανόψωμα). Όλα αυτά τα εδέσματα, αν και συνήθως βασίζονται σε πρωτεϊνικές πρώτες ύλες, π. χ. ψάρι, τυρί ή άλλο, εντούτοις έχουν προσθήκη αμύλου από αλεύρι, πατάτα ή σφολιάτα, τα οποία επηρεάζουν άμεσα και αρνητικά τα επίπεδα γλυκόζης. Γι’ αυτό, είναι σημαντικό να περιορίσετε όσο μπορείτε την παραγγελία των ορεκτικών και να δώσετε βάρος στο βασικό γεύμα της επιλογής σας. Επίσης, να αποφύγετε παναρισμένα και τηγανισμένα κρέατα ή λαχανικά, φαγητά με σάλτσες και αλοιφές με αμφίβολης ποιότητας μαγιονέζα, που μας προσφέρουν εύκολα μεγάλο φορτίο ενέργειας, και μας στερούν από την κατανάλωση μιας μερίδας φαγητού.

Διατηρήστε την ενυδάτωση

Το καλοκαίρι κινδυνεύουμε περισσότερο από αφυδάτωση, γι’ αυτό πίνουμε άφθονο νερό, τσάι χωρίς προσθήκη ζάχαρης και ποτά διαίτης. Η τακτική λήψη λοιπόν υγρών είναι σημαντική για τη διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος, την αναπλήρωση των απωλειών, αλλά και την αποφυγή της σωματικής κούρασης και την αύξηση της σωματικής απόδοσης. Οι επιλογές είναι σίγουρα πολλές, αλλά απαιτείται προσοχή και έλεγχος στις ετικέτες.

  • Ανθρακούχα ποτά − Αναψυκτικά: Συχνή πλέον επιλογή, αφού για πολλά άτομα τα αναψυκτικά είναι η συχνότερη επιλογή κατά της δίψας. Υπάρχει πλέον πληθώρα επιλογών, με διαφορετικές γεύσεις και με ή/και χωρίς ζάχαρη. Για τους περισσότερους τύπους αναψυκτικών, όπως π. χ. τύπου cola, υπάρχουν πλέον οι επιλογές “diet”, “light”, «χωρίς ζάχαρη», που δεν περιέχουν ζάχαρη, αλλά τεχνητά υποκατάστατα, όπως π. χ. ασπαρτάμη, τα οποία δεν επηρεάζουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.
  • Χυμοί φρούτου: Το καλοκαίρι, η κατανάλωση των χυμών ανεβαίνει κατακόρυφα. Είναι δροσεροί, δίνουν ευχάριστη γεύση, έχουν (οι περισσότεροι) βιταμίνες. Είναι όμως κατάλληλοι για ένα διαβητικό άτομο; Υπάρχουν διάφοροι τύποι χυμών, ανάλογα με το ποσοστό του φυσικού χυμού, που αυτοί περιέχουν (κάτι που επηρεάζει και το ποσοστό της προστιθέμενης ζάχαρης). Όσοι είναι 100% φυσικοί χυμοί, σαφώς μπορούν να ενσωματωθούν σε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, ως υποκατάστατο κάποιου φρούτου (στο πλαίσιο των 5 μικρομερίδων φρούτων και λαχανικών την ημέρα). Πρέπει όμως να προσέξου-

Το καλοκαίρι είναι μια εποχή γεμάτη προκλήσεις, οι οποίες σχετίζονται με τη διατροφή, με τη συχνότερη κατανάλωση fast food, γλυκών και παγωτών ή φαγητού εκτός σπιτιού και με τις διακοπές που συνοδεύονται από μια γενικότερη χαλάρωση στις συνήθειές μας. Θα περάσουμε καλύτερα, ωστόσο, εάν αποφύγουμε κάποιες διατροφικές παγίδες οι οποίες μπορούν να εκτρέψουν το σάκχαρό μας στα ύψη και κάνουμε λίγο πιο υγιεινές επιλογές.

  • με την κατανάλωσή τους, γιατί παραπάνω ποσότητα μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα επίπεδα γλυκόζης, δεδομένου ότι περιέχουν ζάχαρα, αλλά παράλληλα και πολύ λίγες φυτικές ίνες, οι οποίες συντελούν στη βραδύτερη απορρόφηση των σακχάρων. Επίσης, χυμοί με την ένδειξη «νέκταρ» ή «φρουτοποτό», οι οποίοι έχουν περιεκτικότητα σε φρούτο και φυσικό χυμό περίπου 20%, είναι ακατάλληλοι, δεδομένου ότι είναι πλούσιοι σε ζάχαρη, και πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωσή τους.
  • Ισοτονικά αθλητικά ποτά: Περιλαμβάνουν έναν συνδυασμό νερού, ζάχαρης και ηλεκτρολυτών. Αποσκοπούν στην αντικατάσταση των υγρών και της ενέργειας, που χάνονται κατά την εντατική άσκηση. Για τα άτομα όμως που δεν κάνουν τακτική και έντονη άσκηση, τέτοια ποτά δεν προτείνονται, αφού θα οδηγήσουν σε αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις λοιπόν η κατανάλωση των αντίστοιχων προϊόντων που δεν περιέχουν ζάχαρη, νερού ή άλλων ποτών χωρίς ζάχαρη είναι η πιο καλή επιλογή.
  • Κρύο τσάι: Είναι ένα πολύ δροσιστικό ρόφημα που μπορεί να αποτελέσει καλή εναλλακτική για τα άτομα βέβαια, τα οποία καταναλώνουν τσάι γενικότερα, προσδίδοντας παράλληλα και λιγότερη καφεΐνη από τον καφέ. Προσοχή χρειάζεται βέβαια στην κατανάλωση των έτοιμων προϊόντων σε κουτί, τα οποία περιέχουν ζάχαρη. Έτσι, αν
  • κάποιο διαβητικό άτομο θέλει να πιει κρύο τσάι πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στα έτοιμα προϊόντα τύπου “light”, που κυκλοφορούν και στην ελληνική αγορά, ή ακόμη απλούστερα να παρασκευάσουν μόνα τους το κρύο τσάι, με γεύση ή χωρίς, προσθέτοντας παγάκια και διατηρώντας το στο ψυγείο.
  • Μεταλλικό νερό με γεύσεις: Κυκλοφορούν σε διάφορες γεύσεις φρούτου, όπως λεμόνι, lime ή πορτοκάλι. Αν θέλετε να καταναλώσετε τέτοια προϊόντα, αρκεί να ελέγξετε την ετικέτα για να διαπιστώσετε αν περιέχουν ζάχαρη (συνήθως είναι χωρίς ζάχαρη και τους έχει γίνει προσθήκη αρώματος). Είναι μια καλή εναλλακτική σε χυμούς και είναι ευχάριστα για να σβήνουν τη δίψα τους καλοκαιρινούς μήνες.
  • Φυσική λεμονάδα: Είναι μια πρόταση που σίγουρα θα σας ικανοποιήσει χωρίς να επηρεάσει τα επίπεδα του σακχάρου σας. Αρκεί να προσθέσετε τον φυσικό χυμό από ένα στυμμένο λεμόνι σε ένα ποτήρι σόδα και να βάλετε, αν το επιθυμείτε, ένα κουταλάκι με τεχνητό γλυκαντικό. Θα έχετε ένα πολύ δροσιστικό αναψυκτικό, χωρίς καθόλου ζάχαρη. Ακόμη μια λύση για το καλοκαίρι είναι η κατάψυξη φυσικού χυμού λεμονιού ή πορτοκαλιού σε θήκες για παγάκια και η προσθήκη τους σε απλό ή μεταλλικό νερό.
  • Τα cocktails: Το οινόπνευμα και κυρίως η μπύρα είναι μια κλασική συνήθεια δίπλα στη θάλασσα ή στη βραδινή έξοδο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι ένα ποτήρι μπύρα, αν και έχει μόνο 5% οινόπνευμα, περιέχει αρκετούς υδατάνθρακες (κριθάρι), οι οποίοι ανεβάζουν τη θερμιδική περιεκτικότητά της (ένα ποτήρι δίνει περίπου 150 θερμίδες), αλλά και τα επίπεδα γλυκόζης. Ένα ποτήρι παγωμένο κρασί είναι σίγουρα πιο ενδεδειγμένη επιλογή, ενώ γλυκά ποτά, όπως το ούζο θέλει μεγάλη προσοχή. Εννοείται ότι πάντα η κατανάλωση οινοπνεύματος πρέπει να γίνεται μαζί με φαγητό με γεμάτο στομάχι.
Elodi
Κοινοποιήστε αυτό το Άρθρο
MMedSci, PhD Κλινικός Διαιτολόγος-Βιολόγος Scientific Secretary of Diabetes Nutrition Study Group (DNSG)
Δεν υπάρχουν Σχόλια