Όπως είναι γνωστό, στην πρόκληση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2) συμβάλλουν η παρουσία αντίστασης των ιστών στη δράση της ινσουλίνης, η διαταραχή της παραγωγής ινσουλίνης από τα β-κύτταρα του παγκρέατος και η σημαντική ελάττωση του αριθμού τους. Η κληρονομικότητα είναι βέβαιο ότι ευθύνεται αλλά εκτός από την κληρονομική προδιάθεση, φαίνεται να έχει σημαντικό ρόλο και ο τρόπος ζωής που καθορίζει τη σχέση μας με το περιβάλλον. Την τελευταία εκατονταετία η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει επιφέρει σοβαρές αλλαγές στο περιβάλλον όπου, μεταξύ των άλλων, οδήγησε στην αύξηση της παρουσίας πλήθους φυσικών ή συνθετικών ουσιών.

Αρκετές από αυτές τις ουσίες με τις οποίες ερχόμαστε σε επαφή φαίνεται ότι διαταράσσουν την υγεία και ειδικότερα τη λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος, γι’ αυτό και ονομάστηκαν «Ενδοκρινικοί Διαταράκτες» (ΕΔ). Ως ΕΔ ορίζονται ουσίες ή μίγματα ουσιών του περιβάλλοντος που τροποποιούν τη λειτουργία του ενδοκρινούς συστήματος με αποτέλεσμα διαταραχή της υγείας σε έναν οργανισμό ή τους απογόνους του. Στους ΕΔ υπάγονται πλήθος από χημικά προϊόντα όπως οι φυσικές ή οι συνθετικές ορμόνες, φυτοφάρμακα, προϊόντα της βιομηχανίας, καταναλωτικά προϊόντα, ρύποι, πλαστικά και άλλα.

Επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι η αυξημένη παρουσία ΕΔ στο περιβάλλον ευθύνεται για την πρόκληση μεταβολικών διαταραχών μεταξύ των οποίων και ο σακχαρώδης διαβήτης. Ενδοκρινικοί διαταράκτες με ευρεία παρουσία στη φύση όπως οι διοξίνες, τα φυτοφάρμακα και η βισφενόλη Α, προκαλούν σε πειραματόζωα αντίσταση στην ινσουλίνη, αλλαγές στη λειτουργία των β-κυττάρων του παγκρέατος και συνεπώς στην παραγωγή ινσουλίνης, εικόνα αντίστοιχη με εκείνη που χαρακτηρίζει τον ΣΔ2. Αυτοί οι ΕΔ βρίσκονται στο αίμα των ανθρώπων και μπορούν να αθροίζονται στον λιπώδη ιστό και να απελευθερώνονται από αυτόν.

Έχουν την ιδιότητα να συνδέονται με υποδοχείς των κυττάρων διαφόρων οργάνων του σώματος και να εμποδίζουν σε αυτά τη δράση διαφόρων ορμονών. Αρκετοί από τους ΕΔ μιμούνται τη δράση των γυναικείων ορμονών (οιστρογόνων). Η παρουσία τους στον οργανισμό δημιουργεί ένα εσωτερικό μεταβολικό περιβάλλον που προσομοιάζει με εκείνο της εγκυμοσύνης όπου, φυσιολογικά, παρατηρείται ινσουλινοαντίσταση και αύξηση των επιπέδων ινσουλίνης στο αίμα. Αυτό προσομοιάζει με εικόνα αυξημένων απαιτήσεων σε ινσουλίνη που έχει το αντίστοιχό της στα αρχικά στάδια εξέλιξης του ΣΔ2. Εκτός από τις άλλες μιμητικές των οιστρογόνων δράσεις στο αναπαραγωγικό σύστημα, οι

ΕΔ, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης επηρεάζουν δυσμενώς τον μεταβολισμό της γλυκόζης στη μητέρα και το κύημα. Παρόλο που χρειάζεται περισσότερη έρευνα για την αποσαφήνιση πολλών παραμέτρων, οι υπάρχουσες μελέτες μάς επιτρέπουν να θεωρήσουμε την έκθεση σε ΕΔ ως μια σημαντική αιτία κινδύνου εμφάνισης ΣΔ2 και άλλων μεταβολικών νοσημάτων που σχετίζονται με την αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης. Τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα αποτελούν προειδοποιητικά στοιχεία που επιβάλλουν την αύξηση της ευαισθησίας μας για τη λήψη μέτρων περιορισμού της ρύπανσης του περιβάλλοντος με φυσικά ή συνθετικά προϊόντα που εντάσσονται στους ΕΔ. Επιπρόσθετα, σε ατομικό επίπεδο, οφείλουμε να περιορίσουμε, στο μέτρο του εφικτού, την επαφή μας με ΕΔ. Στο πλαίσιο αυτό η αντικειμενική ενημέρωση αποτελεί μέσο άμυνας.