Ο κύριος Α.Χ., ηλικίας 55 ετών, μας γράφει ότι έχει από 15ετίας σακχαρώδη διαβήτη τον οποίο ρυθμίζει ικανοποιητικά με δίαιτα και μετφορμίνη. Επίσης, πάσχει από αλλεργικό άσθμα που παρουσιάζει επιδείνωση την άνοιξη, γεγονός το οποίο τον αναγκάζει να πάρει με σύσταση του ιατρού του για λίγες ημέρες πρεδνιζολόνη (μορφή κορτιζόνης). Τότε μας λέει παρατηρεί ότι το σάκχαρό του ανεβαίνει, παρόλο που τηρεί τη δίαιτά του και τη φαρμακευτική αγωγή. Ρωτά γιατί αυτό συμβαίνει και εάν η συγκεκριμένη ανάγκη θα επιδεινώσει την πορεία του διαβήτη του στο μέλλον.

Αγαπητέ μου κύριε,

Η παρατήρησή σας σχετικά με την αύξηση του σακχάρου όταν λάβετε την αγωγή με πρεδνιζολόνη που σας συνιστά ο ιατρός σας είναι αναμενόμενη. Όπως ίσως γνωρίζετε, η κορτιζόνη είναι ορμόνη που αυξάνει στον οργανισμό σε καταστάσεις έντονου stress, συναισθηματικό ή οργανικό (π.χ. τραυματισμός, λοίμωξη κ.λπ.). Αυτό συνιστά μια φυσιολογική προσαρμογή ιδιαίτερα χρήσιμη για την αντιμετώπιση των αλλαγών που προκαλεί το stress στον οργανισμό. Πρωταρχικός σκοπός του οργανισμού είναι η αποκατάσταση της διαταραχής που προκαλεί το αίτιο του stress και συνήθως αναπροσαρμόζει πολλές από τις λειτουργίες του. Σκεφθείτε ότι η επιβίωση αποτελεί τον πρωταρχικό σκοπό και για τον λόγο αυτόν υποχρεώνεται να διατηρήσει το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς του για τα ζωτικά όργανα. Στο πλαίσιο αυτό, επειδή η γλυκόζη είναι το κύριο καύσιμο που του δίνει ενέργεια περιορίζει τη χρήση στα όργανα που δεν είναι ζωτικά στην προσπάθειά του, όπως το δέρμα, ο λιπώδης ιστός και σε αρκετές περιπτώσεις και το μυϊκό σύστημα. Αυτό γίνεται μέσω της αναστολής της παραγωγής ινσουλίνης από το πάγκρεας. Έτσι μπορεί κάποιος να πει ότι η κορτιζόλη είναι ορμόνη με αντι-ινσουλινική δράση. Το λογικό αποτέλεσμα της ελάττωσης της ινσουλίνης είναι φυσικά η αύξηση του σακχάρου στο αίμα. Στην περίπτωσή σας βέβαια υπάρχουν δύο λόγοι για την αύξηση του σακχάρου. Ο πρώτος είναι ότι η κρίση του άσθματος αποτελεί για τον οργανισμό σας παράγοντα stress, με συνέπεια αυτό να συνοδεύεται από αύξηση της ενδογενούς κορτιζόλης από τα επινεφρίδιά σας (ενδοκρινείς αδένες που την παράγουν). Η λήψη της πρεδνιζολόνης σημαίνει επιπρόσθετη αύξηση της κορτιζόλης και συνεπώς εντονότερη διαταραχή του σακχάρου σας. Οι παραπάνω μηχανισμοί εξηγούν επίσης γιατί, ακόμη και στην απλή στενοχώρια, αυξάνει το σάκχαρο σε ένα άτομο με διαβήτη. Όσον αφορά στις πιθανές δυσμενείς συνέπειες από τη λήψη της πρεδνιζολόνης στον διαβήτη δεν υπάρχει πρόβλημα. Η βραχυχρόνια λήψη κορτιζόνης με τη μορφή φαρμακευτικής αγωγής δεν έχει συνέπειες.

Ο κύριος Ν.Β. είναι φοιτητής και έχει σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 από 8ετίας. Δηλώνει ότι ρυθμίζει ικανοποιητικά το σάκχαρό του και τα αποτελέσματα της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης είναι καλά. Τον προβληματίζει όμως το ότι τις ημέρες των εορτών που γυρίζει στο πατρικό σπίτι και φυσικά βγαίνει με τους φίλους του ενώ θέλει ή προκύπτει η κοινωνική ανάγκη για μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ, δεν ξέρει πώς να το χειριστεί. Ζητάει τη συμβουλή μας.

Αγαπητέ μου Νέε,

Αυτό που πρέπει πάντα να θυμάσαι είναι ότι το αλκοόλ ενεργεί σαν να έχεις πάρει επιπλέον μονάδες ινσουλίνης και πάντα τείνει να προκαλεί υπογλυκαιμία. Επίσης, εί- ναι ευρέως γνωστό ότι η λήψη αλκοόλ με άδειο στομάχι οδηγεί σε ταχύτερη απορρόφησή του. Έτσι, λοιπόν, το σημαντικότερο είναι να μην πίνεις ποτέ με άδειο στομάχι και μπορεί να χρειαστεί ένα πρόσθετο μικρογεύμα πριν από τον ύπνο, μετά από διασκέδαση. Επίσης, εάν το γεύμα σου συνοδεύεται από αλκοόλ καλό είναι να μειώσεις τη δόση της ινσουλίνης κατά 15-20% περίπου. Πάντα να έχεις στο μυαλό σου ότι ορισμένα αλκοολούχα ποτά, όπως μπύρα, λικέρ κ.λπ., περιέχουν υδατάνθρακες, που θα προστεθούν στους αντίστοιχους του γεύματός σου. Αυτούς πρέπει να τους εκτιμήσεις και να προσαρμόσεις τη δόση της ινσουλίνης. Η αντίδραση στο αλκοόλ είναι εντελώς εξατομικευμένη, οπότε καλό είναι πρώτα να καταγράψεις τις παρατηρήσεις σου και στη συνέχεια να αποφασίσεις με βάση αυτές για τις μονάδες ινσουλίνης. Στόχος πάντα είναι η αποφυγή της υπογλυκαιμίας.