Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι σημαντικό πρόβλημα υγείας με διεθνείς διαστάσεις. Άτομα με επίπεδα σακχάρου νηστείας στο αίμα από 100-125 mg/dL θεωρείται ότι έχουν προδιαβήτη (δείτε σχετικό άρθρο στο παρόν τεύχος), με μεγάλη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη την επόμενη πενταετία.

Στην εμφάνιση διαταραχής του μεταβολισμού της γλυκόζης και του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2), που είναι η συχνότερη μορφή διαβήτη, ενέχονται αρκετοί παράγοντες μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η παχυσαρκία και η ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα.

Τα τελευταία 10-15 έτη μεγάλες μελέτες παρατήρησης έδειξαν ότι υπάρχει σχέση ανάμεσα στα ελαττωμένα επίπεδα της βιταμίνης D (BιτD) και στην εμφάνιση του ΣΔ2, οπότε προτάθηκε η χορήγηση ΒιτD ως μέσο ελάττωσης του κινδύνου εμφάνισης του ΣΔ2. Στην κατεύθυνση αυτή βοήθησε και η παρατήρηση ότι η χορήγηση ΒιτD βελτιώνει τη λειτουργία των κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη.

Αποτελέσματα από κλινικές μελέτες δεν αποσαφηνίζουν το ερώτημα σχετικά με την πρόληψη του ΣΔ2 μετά από χορήγηση ΒιτD σε άτομα με προδιαβήτη.

Πρόσφατα όμως, καλά σχεδιασμένες προοπτικές μελέτες (RCT) επιχείρησαν να απαντήσουν στο προηγούμενο ερώτημα, αλλά οι περισσότερες από αυτές περιλάμβαναν λίγα άτομα και οι δόσεις ΒιτD που χορηγήθηκαν ήταν μικρές. Αυτό οδήγησε στην ανάγκη σωρευτικής ανάλυσης των αποτελεσμάτων όλων αυτών των μελετών της διεθνούς βιβλιογραφίας (έγινε δηλαδή μια μετα-ανάλυση).

Από ένα σύνολο 6.089 άρθρων που ανασύρθηκαν από τις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων, επελέγησαν για ανάλυση 9 RCT μελέτες οι οποίες πληρούσαν τα κριτήρια που έθεσαν οι μελετητές. Από τις 9 μελέτες, οι 7 περιλάμβαναν μόνο άτομα με προδιαβήτη. Από τις εν λόγω 7 μελέτες, σε 5 χορηγήθηκε μόνο μια υψηλή δόση ΒιτD. Σε μία μελέτη η ΒιτD συνοδευόταν και από λήψη ασβεστίου. Μία μελέτη περιλάμβανε μόνο Αφρο-αμερικανούς άνδρες και σε μία μελέτη συμμετείχαν άτομα ηλικίας ≥60 ετών. Συνολικά, στην ανάλυση περιελήφθησαν 43.559 ασθενείς ηλικίας 47-77 ετών. Από αυτούς, οι 21.792 έλαβαν ΒιτD και οι λοιποί 21.767 εικονικό φάρμακο. Η διάρκεια παρατήρησης ήταν διαφορετική σε κάθε μελέτη (κυμαινόταν από 1-7 έτη).

Η σύγκριση της ομάδας των ασθενών που έλαβαν ΒιτD με την ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο δεν έδειξε διαφορά όσον αφορά στην εμφάνιση του ΣΔ2. Όταν όμως η σύγκριση έγινε με βάση τη δόση της ΒιτD που χορηγήθηκε τα αποτελέσματα ήταν διαφορετικά. Η χορήγηση ΒιτD σε ημερήσια δόση ≥1.000 IU συνοδεύτηκε από ελάττωση της εμφάνισης του ΣΔ2 κατά 22%.

Σημειώνεται ότι στις μελέτες με αυτή την αυξημένη δοσολογία οι συμμετέχοντες είχαν προδιαβήτη. Όταν στις μελέτες με δόση ΒιτD >1.000 μονάδες συγκρίθηκαν τα άτομα με μέση τιμή δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ), κατά την ένταξη στη μελέτη, <30 kg/m2 και εκείνων με ΔΜΣ ≥30 kg/m2, διαπιστώθηκε σημαντική ελάττωση της εμφάνισης ΣΔ2 κατά 32% στην ομάδα με τον χαμηλότερο ΔΜΣ, ενώ στην ομάδα με ΔΜΣ ≥30 kg/m2 δεν παρατηρήθηκε μείωση της εμφάνισης του ΣΔ2.

Σε αυτή τη μετα-ανάλυση των 9 καλά σχεδιασμένων μελετών όπου εκτιμήθηκε η ωφέλεια της χορήγησης ΒιτD στην ελάττωση εμφάνισης του ΣΔ2, βρέθηκε ότι η χορήγηση της βιταμίνης σε ημερήσια δόση ≥1.000 IU (μέση ή υψηλή δοσολογία) σε άτομα με προδιαβήτη οδήγησε σε σημαντική μείωση της εμφάνισης ΣΔ2, ενώ σε μικρότερη δοσολογία δεν παρατηρήθηκε ελάττωση του κινδύνου.