Κληρονομικότητα και Διαβήτης: Θα Εμφανίσει και το Άλλο μου Παιδί Διαβήτη;
Μας ρωτάτε – σας απαντάμε: Κληρονομικότητα και διαβήτης
Η κυρία Κ.Μ., μητέρα αγοριού με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, ανησυχεί για το ενδεχόμενο να εμφανίσει διαβήτη και ο μικρότερός της γιος. Ρωτάει ποια είναι η πιθανότητα γι’ αυτό, εάν υπάρχουν κάποια μέτρα πρόληψης ή κάποιες εξετάσεις που μπορεί να του κάνει ώστε να μπορεί να προβλέψει αυτό το ενδεχόμενο.
Αγαπητή κυρία,
Είναι κατανοητή η ανησυχία σας όπως και κάθε γονιού, άλλωστε, με αντίστοιχο πρόβλημα στα παιδιά του. Το πρόβλημα της κληρονομικότητας ευτυχώς είναι σχετικά μικρό στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1. Τα δεδομένα από μελέτες δείχνουν ότι η προδιάθεση που μεταφέρεται με τα γονίδια για τον διαβήτη τύπου 1 είναι μικρότερη του 5%, σε αντίθεση με την άλλη μορφή διαβήτη, τον διαβήτη τύπου 2, όπου η προδιάθεση είναι μεγάλη. Με απλά λόγια, η πιθανότητα ο μικρός σας γιος να εμφανίσει διαβήτη είναι μικρότερη από 5%. Αντιλαμβάνομαι ότι η απάντησή μου ίσως μετριάζει αλλά δεν εξαφανίζει την ανησυχία σας και λογικά θα θέλατε να πάρετε όλα τα μέτρα που θα μπορούσαν να μηδενίσουν την πιθανότητα αυτή. Δυστυχώς, εκτός από την κληρονομικότητα δε γνωρίζουμε ποιοι άλλοι παράγοντες και με ποιο τρόπο αυξάνουν τον κίνδυνο ενεργοποίησης της αυτοάνοσης καταστροφής των κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη. Έχουν ενοχοποιηθεί μια σειρά από αιτίες, π.χ. ιογενείς λοιμώξεις, διατροφικοί παράγοντες κ.λπ., αλλά άμεση συσχέτιση με την εκδήλωση του διαβήτη δεν έχει αποδειχθεί. Είμαι βέβαιος ότι είστε ενήμερη για το ότι, για τη διάγνωση του διαβήτη τύπου 1 χρησιμοποιείται η αναζήτηση διαφόρων αντισωμάτων στο αίμα τα οποία εμφανίζονται αρκετά πριν την αύξηση του σακχάρου. Έχω υπόψη μου περιπτώσεις γονέων οι οποίοι, στο πλαίσιο παρόμοιου προβληματισμού, προβαίνουν «προληπτικά» στην αναζήτηση αυτών των αντισωμάτων. Η άποψή τους ως προς τη δυνατότητα πρόληψης είναι λανθασμένη γιατί, προς το παρόν τουλάχιστον δεν έχουμε τεκμηριωμένη δυνατότητα θεραπευτικής παρέμβασης. Δε σας συνιστώ την παραπάνω προσέγγιση γιατί το μόνο που θα σας προσφέρει είναι άγχος. Αφήστε τον προσδιορισμό των αντισωμάτων στους ειδικούς για διαγνωστικούς και ερευνητικούς λόγους.
Ποια η σημασία της κληρονομικότητας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
Με αφορμή το προηγούμενο ερώτημα που αφορά στην κληρονομικότητα του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, κρίθηκε σκόπιμη η αναφορά στην κληρονομικότητα του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, μορφή που αφορά στο 90% των ατόμων με διαβήτη. Στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 είναι ισχυρός ο παράγοντας της κληρονομικής προδιάθεσης χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι τα άτομα αυτά θα εμφανίσουν υποχρεωτικά σακχαρώδη διαβήτη. Η πιθανότητα εμφάνισης του διαβήτη τύπου 2 κατά τη διάρκεια της ζωής είναι περίπου 30-40% και αυξάνει στο 60-70% όταν και οι δύο γονείς παρουσιάζουν τη διαταραχή. Πέρα όμως από την κληρονομική προδιάθεση, μικρότερη ή μεγαλύτερη, αυτό που ενισχύει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, είναι ο τρόπος που θα διαλέξουμε να ζήσουμε. Υπάρχει σαφής αλληλεπίδραση ανάμεσα στην κληρονομικότητα και παράγοντες του περιβάλλοντος, στους οποίους περιλαμβάνονται ως σημαντικοί η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα.
Η αύξηση του διαβήτη τύπου 2 την τελευταία πεντηκονταετία συνδέθηκε με την αύξηση του σωματικού βάρους και τη μειωμένη σωματική δραστηριότητα. Η σχέση είναι τεκμηριωμένη και μάλιστα γνωρίζουμε με ποιους μηχανισμούς η αύξηση του σωματικού βάρους οδηγεί σε αντίσταση των ιστών του σώματος στη δράση της ινσουλίνης, την υπερινσουλιναιμία και, τελικά, την εξάντληση του παγκρέατος και την αύξηση του σακχάρου στο αίμα. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι πρόσφατες μελέτες έδειξαν πως η κληρονομικότητα έχει μικρότερη από τη θεωρούμενη επίδραση στην εμφάνιση του διαβήτη τύπου 2 από ότι η παχυσαρκία που αποτελεί τον κυρίαρχο πρωταγωνιστή. Εάν έχετε επιφυλάξεις για την αποδοχή αυτής της άποψης, δείτε σχετικό άρθρο στο παρόν τεύχος.
Μετά από όλα αυτά η σύσταση είναι: Φροντίστε εάν έχετε κληρονομική προδιάθεση να διατηρείτε κανονικό το βάρος σας μέσω μιας ικανοποιητικής σωματικής δραστηριότητας και μιας ισορροπημένης διατροφής. Αυτή η άμυνα στο ενδεχόμενο εμφάνισης διαβήτη στο μέλλον ισχύει και για όσους δεν έχουν κληρονομική προδιάθεση.
